{"id":8928,"date":"2017-05-15T23:48:11","date_gmt":"2017-05-15T21:48:11","guid":{"rendered":"https:\/\/ursynoteka.pl\/?p=8928"},"modified":"2017-05-15T23:48:11","modified_gmt":"2017-05-15T21:48:11","slug":"16-03-2017-w-cyklu-wieczorow-czwartkowych-odbylo-sie-spotkanie-z-prof-janem-zarynem-zatytulowane-blekitna-armia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ursynoteka.pl\/index.php\/16-03-2017-w-cyklu-wieczorow-czwartkowych-odbylo-sie-spotkanie-z-prof-janem-zarynem-zatytulowane-blekitna-armia\/","title":{"rendered":"16.03.2017 w cyklu wieczor\u00f3w czwartkowych odby\u0142o si\u0119 spotkanie z prof. Janem \u017barynem, zatytu\u0142owane \u201eB\u0142\u0119kitna Armia\u201d"},"content":{"rendered":"

Rozterki genera\u0142a Hallera<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Cho\u0107 Hallerowie pochodzili z Niemiec, ich pierwsze zas\u0142ugi dla Polski odnotowano ju\u017c w XVI wieku. Wtedy bowiem swoj\u0105 drukarni\u0119 za\u0142o\u017cy\u0142 w Krakowie Jan Haller, wydawca mi\u0119dzy innymi pierwszego przek\u0142adu autorstwa Miko\u0142aja Kopernika i Statutu \u0141askiego. Przez pewien czas oficyna Hallera jako jedyna mia\u0142a prawo wydawa\u0107 polskie druki pa\u0144stwowe. Cho\u0107 tak cenieni w nowej ojczy\u017anie, z Polkami Hallerowie zacz\u0119li si\u0119 \u017ceni\u0107 dopiero od XVIII wieku. W kolejnych pokoleniach na \u015bwiat przychodzili coraz gorliwsi polscy patrioci: Cezary i Henryk Hallerowie byli powsta\u0144cami styczniowymi, Stanis\u0142aw uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej, podobnie J\u00f3zef, nieco wcze\u015bniej dow\u00f3dca B\u0142\u0119kitnej Armii. M\u00f3wiono tak o niej ze wzgl\u0119du na kolor mundur\u00f3w, oficjalna nazwa brzmia\u0142a: Armia Polska we Francji. By\u0142a to ochotnicza formacja wojskowa utworzona kr\u00f3tko po wybuchu I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Jej \u017co\u0142nierze byli \u015bwietnie uzbrojeni i przeszkoleni, brakowa\u0142o im tylko dobrego dow\u00f3dcy. \u201eHaller spad\u0142 nam jak z nieba\u201d \u2013 cieszy\u0142 si\u0119 Roman Dmowski i mia\u0142 s\u0142uszno\u015b\u0107. Austriacy, w kt\u00f3rych armii pocz\u0105tkowo s\u0142u\u017cy\u0142 J\u00f3zef Haller, przyznali mu najwy\u017csze z mo\u017cliwych odznaczenie wojskowe, nie zdo\u0142ali jednak zatrzyma\u0107 tak utalentowanego oficera. \u201eOsi\u0105gn\u0105wszy stopie\u0144 kapitana, nie mog\u0105c si\u0119 niczego wi\u0119cej w artylerii austriackiej nauczy\u0107, opuszczam j\u0105\u201d \u2013 o\u015bwiadczy\u0142 Haller. W rzeczywisto\u015bci przeczuwa\u0142 rych\u0142y wybuch wojny, kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby Polsce odzyska\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Chcia\u0142 dobrze do tego rodak\u00f3w przygotowa\u0107: zak\u0142ada\u0142 dru\u017cyny towarzystwa gimnastycznego \u201eSok\u00f3\u0142\u201d, zapewniaj\u0105cego przeszkolenie militarne, organizowa\u0142 tajne kursy \u017co\u0142nierskie, ale tak\u017ce rolnicze i hodowlane. W 1914 roku by\u0142 g\u0142\u00f3wnym organizatorem II Legionu Polskiego.<\/p>\n

Awansowa\u0142 Haller szybko. W roku 1915 by\u0142 jeszcze podpu\u0142kownikiem, a ju\u017c od kwietnia 1918 genera\u0142em. Wkr\u00f3tce potem podlegaj\u0105ce mu oddzia\u0142y zosta\u0142y jednak zaatakowane przez Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy uznali obecno\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy Hallera na Ukrainie za naruszenie warunk\u00f3w podpisanego wcze\u015bniej traktatu brzeskiego. Polacy zostali rozbici, Haller jednak zdo\u0142a\u0142 si\u0119 wymkn\u0105\u0107 i uciec do Francji. Tam jako \u201espad\u0142y z nieba\u201d dow\u00f3dca B\u0142\u0119kitnej Armii wkr\u00f3tce zn\u00f3w walczy\u0142 z Niemcami, tym razem w Szampanii i Wogezach.<\/p>\n

Gdy Polska wybi\u0142a si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107, Haller m\u00f3g\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do kraju. Powitano go w Warszawie jako bohatera narodowego. \u201ePrzyjemnie mi by\u0142o [\u2026] otrzyma\u0107 od Genera\u0142a depesz\u0119 o Jego przyje\u017adzie do kraju\u201d \u2013 zapewnia\u0142 J\u00f3zef Pi\u0142sudski, ale sielanka trwa\u0142a kr\u00f3tko. Pi\u0142sudski nie lubi\u0142 Hallera, za jego plecami twierdzi\u0142, \u017ce to cz\u0142owiek niepewny siebie, niedyskretny, \u0142asy na pochlebstwa i chorobliwie ambitny. Haller z kolei krzywym okiem patrzy\u0142 na dyktatorskie zap\u0119dy Pi\u0142sudskiego, zw\u0142aszcza \u017ce jako g\u0142\u0119boko wierz\u0105cy konserwatysta sprzyja\u0142 narodowcom. Bardzo \u017ale przyj\u0105\u0142 wiadomo\u015b\u0107 o wyborze Gabriela Narutowicza na prezydenta. \u201ePolsk\u0119 t\u0119, o kt\u00f3r\u0105 walczyli\u015bcie, sponiewierano!\u201d \u2013 wo\u0142a\u0142 podobno do m\u0142odzie\u017cy (po latach upiera\u0142 si\u0119, \u017ce jego przem\u00f3wienie zmy\u015blono). Po zab\u00f3jstwie Narutowicza pose\u0142 Marian Ko\u015bcia\u0142kowski, spotkawszy Hallera przed sejmem, krzykn\u0105\u0142: \u201eKrew ta spada na pa\u0144sk\u0105 g\u0142ow\u0119!\u201d.<\/p>\n

Haller m\u00f3g\u0142 uda\u0107 g\u0142uchego i zosta\u0107 uznanym za tch\u00f3rza lub wyzwa\u0107 Ko\u015bcia\u0142kowskiego na niemi\u0142y Bogu pojedynek. Znalaz\u0142 wyj\u015bcie po\u015brednie: wyzwa\u0142 Ko\u015bcia\u0142kowskiego, pozwoli\u0142 mu strzeli\u0107 (niecelnie), a sam pistolet odrzuci\u0142. Ten dziwny pojedynek dobrze ilustruje sprzeczno\u015bci natury Hallera. Pomstowa\u0142 na socjalizm, ale w latach 30. zastanawia\u0142 si\u0119, czyby nie warto obali\u0107 Pi\u0142sudskiego robotniczymi r\u0119kami. Uchodzi\u0142 za antysemit\u0119, ale ch\u0119tnie wyznacza\u0142 do s\u0105d\u00f3w polowych w B\u0142\u0119kitnej Armii \u017cydowskich prawnik\u00f3w. Ostatni\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 walk\u0119 stoczy\u0142 jako stary cz\u0142owiek. Po II wojnie \u015bwiatowej przebywa\u0142 w Londynie, marzy\u0142 jednak o pielgrzymce na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119. W\u0142adze PRL wyrazi\u0142y zgod\u0119, ale za\u017c\u0105da\u0142y, by wizyta Hallera mia\u0142a charakter oficjalny. Genera\u0142 zrezygnowa\u0142: wojowanie z bolszewikami i czapkowanie przed komunistami tworzy\u0142yby sprzeczno\u015b\u0107 ju\u017c nadto ra\u017c\u0105c\u0105.<\/p>\n

<\/p>\n

Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"