{"id":8918,"date":"2017-05-15T23:42:21","date_gmt":"2017-05-15T21:42:21","guid":{"rendered":"https:\/\/ursynoteka.pl\/?p=8918"},"modified":"2017-05-15T23:42:21","modified_gmt":"2017-05-15T21:42:21","slug":"10-01-2017-r-w-cyklu-o-milosciach-odbylo-sie-spotkanie-z-prof-andrzejem-mrowcewiczem-don-juan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ursynoteka.pl\/index.php\/10-01-2017-r-w-cyklu-o-milosciach-odbylo-sie-spotkanie-z-prof-andrzejem-mrowcewiczem-don-juan\/","title":{"rendered":"10.01.2017 r. w cyklu \u201eO mi\u0142o\u015bciach\u201d odby\u0142o si\u0119 spotkanie z prof. Andrzejem Mrowcewiczem: \u201eDon Juan\u201d"},"content":{"rendered":"

Czarna i bia\u0142a legenda zwodziciela z Sewilli<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Don Juan: posta\u0107 historyczna czy legendarna? Przyj\u0119\u0142o si\u0119 uwa\u017ca\u0107, \u017ce by\u0142 to szlachcic z szesnastowiecznej Sewilli, okryty z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 w wyniku uwiedzenia i porzucenia ca\u0142ych t\u0142um\u00f3w kobiet. Faktycznie nie mo\u017cemy jednak wskaza\u0107 cz\u0142owieka b\u0119d\u0105cego pierwowzorem don Juana, a co wi\u0119cej, kto\u015b taki musia\u0142by \u017cy\u0107 w wieku wcze\u015bniejszym ni\u017c szesnasty. Dowiedziono bowiem, \u017ce legend\u0119 o uwodzicielu kobiet, kt\u00f3rych krzywdy pom\u015bci\u0142 kamienny pos\u0105g nagrobny, znano ju\u017c w \u015bredniowieczu.<\/p>\n

Na kartach nowo\u017cytnej literatury don Juan pojawi\u0142 si\u0119 dopiero w roku 1630, za spraw\u0105 wybitnego dramaturga hiszpa\u0144skiego Tirsa de Moliny. W sztuce zatytu\u0142owanej \u201eZwodziciel z Sewilli i kamienny go\u015b\u0107\u201d autor nie pozostawi\u0142 czytelnikom z\u0142udze\u0144 co do pod\u0142ej natury bohatera. Ju\u017c w pierwszej scenie widzimy don Juana, jak pod os\u0142on\u0105 nocy udaje innego m\u0119\u017cczyzn\u0119, by uwie\u015b\u0107 jego ukochan\u0105, i grozi kobiecie \u015bmierci\u0105, je\u015bli spr\u00f3buje zapali\u0107 lamp\u0119. Oszukana Izabela demaskuje jednak bezwstydnika i wzywa pomocy. Don Juan z pomoc\u0105 krewnego unika konsekwencji, ale nie porzuca skandalicznego trybu \u017cycia. Uwodzi ka\u017cd\u0105 napotkan\u0105 kobiet\u0119, bez wzgl\u0119du na jej stan spo\u0142eczny i cywilny, obiecuje ma\u0142\u017ce\u0144stwo, a po pierwszej upojnej nocy znika. Jedna z takich historii ko\u0144czy si\u0119 tragedi\u0105: don Juan zabija ojca uwiedzionej dziewczyny, kt\u00f3ry nim wyda ostatnie tchnienie, poprzysi\u0119ga zemst\u0119.<\/p>\n

Zwodziciel z Sewilli, niedowiarek i blu\u017anierca, nie traktuje mo\u017cliwo\u015bci zemsty zza grobu powa\u017cnie. Gdy don Juan widzi na cmentarzu statu\u0119 zabitego, drwi z ofiary, wy\u015bmiewa zapowied\u017a odwetu, kt\u00f3ry nie nast\u0105pi\u0142, wreszcie zaprasza pos\u0105g, by zjad\u0142 w jego towarzystwie wieczerz\u0119. Ku zaskoczeniu szydercy na kolacji rzeczywi\u015bcie zjawia si\u0119 \u201ekamienny go\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3ry w dodatku oczekuje rewizyty. Doczekuje si\u0119 jej: don Juan dzielnie zjada podane na kolacj\u0119 skorpiony, ale w ko\u0144cu zostaje zabity przez gospodarza. Trafi oczywi\u015bcie do piek\u0142a. Tirso de Molina \u2013 kt\u00f3ry by\u0142 nie tylko literatem, lecz tak\u017ce zakonnikiem \u2013 nie usprawiedliwia\u0142 bohatera swojej sztuki. Chcia\u0142, by nikczemne post\u0119pki don Juana spotka\u0142y si\u0119 z pot\u0119pieniem, a marny koniec amoralnego grzesznika stanowi\u0142 przestrog\u0119 dla innych. Im jednak bli\u017cej naszych czas\u00f3w, tym bardziej sewilskiemu lowelasowi pob\u0142a\u017cano.<\/p>\n

U Moliera na przyk\u0142ad don Juan jest r\u00f3wnie niesta\u0142y w uczuciach jak bohater de Moliny, ale potrafi ju\u017c wzbudzi\u0107 sympati\u0119 czytelnika. To libertyn, lecz nie cz\u0142owiek zepsuty do szpiku ko\u015bci: wspomaga hojnym datkiem \u017cebraka (chocia\u017c ten uparcie odmawia pope\u0142nienia grzechu przekle\u0144stwa), a gdy widzi opryszk\u00f3w napadaj\u0105cych nieznajomego, rusza mu na ratunek. Niestety okazuje si\u0119, \u017ce uratowany to brat dziewczyny, kt\u00f3r\u0105 don Juan wykrad\u0142 z klasztoru, by jej z\u0142ama\u0107 serce. Skrzywdzonych panien bohater ma zreszt\u0105 na sumieniu znacznie wi\u0119cej i czuje, \u017ce grunt zaczyna mu si\u0119 pali\u0107 pod nogami. \u201eTak, na honor, trzeba si\u0119 poprawi\u0107\u201d \u2013 stwierdza. \u2013 \u201eJeszcze jakie\u015b dwadzie\u015bcia lub trzydzie\u015bci latek tego \u017cycia, a potem pomy\u015blimy o sobie\u201d. S\u0142ycha\u0107 w tym postanowieniu nawi\u0105zanie do innej sztuki Moliera: \u201e\u015awi\u0119toszek\u201d. Don Juan wie, \u017ce rozpustnicy mog\u0105 grzeszy\u0107 \u015bmia\u0142o, o ile robi\u0105 to po cichu i udaj\u0105 cnotliwych.<\/p>\n

Od tej konstatacji blisko ju\u017c by\u0142o do kolejnego don Juana, bohatera poematu Byrona. Ten nie jest nawet do ko\u0144ca \u015bwiadomym uwodzicielem: zamiast knu\u0107 intrygi, po prostu rezygnuje z opierania si\u0119 kobiecym urokom. Czyni to tym ch\u0119tniej, \u017ce marzy o kobiecie idealnej, kt\u00f3rej nie mo\u017ce znale\u017a\u0107 w \u017cadnej ze swych kochanek. Marzenie to czyni go jednak typem bardziej idealistycznym ni\u017c bohaterowie de Moliny i Moliera, w dodatku don Juan Byrona interesuje si\u0119 polityk\u0105. Ma otwarty umys\u0142 i to w nim w\u0142a\u015bnie wszystkich uwiera, bohatera otaczaj\u0105 bowiem ignoranci, ob\u0142udnicy, wrogowie wszelkich form indywidualizmu. Don Juan z \u0142otra staje si\u0119 zatem rewolucjonist\u0105, bojownikiem o wolno\u015b\u0107 jednostki, maj\u0105cej prawo do krytyki istniej\u0105cego porz\u0105dku, \u017c\u0105daj\u0105cej prawa do b\u0142\u0119d\u00f3w, nawet grzech\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwiadomego \u017cycia. Czy ci\u0105gle zas\u0142uguje na piek\u0142o?<\/p>\n

<\/p>\n

Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"