{"id":7500,"date":"2017-01-02T14:14:20","date_gmt":"2017-01-02T13:14:20","guid":{"rendered":"http:\/\/ursynoteka.pl\/?p=7500"},"modified":"2017-01-02T14:14:20","modified_gmt":"2017-01-02T13:14:20","slug":"w-cyklu-opowiesci-o-milosciach-13-12-2016-r-odbylo-sie-spotkanie-z-prof-krzysztofem-mrowcewiczem-zatytulowane-romeo-i-julia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ursynoteka.pl\/index.php\/w-cyklu-opowiesci-o-milosciach-13-12-2016-r-odbylo-sie-spotkanie-z-prof-krzysztofem-mrowcewiczem-zatytulowane-romeo-i-julia\/","title":{"rendered":"W cyklu \u201eOpowie\u015bci o mi\u0142o\u015bciach\u201d 13.12.2016 r. odby\u0142o si\u0119 spotkanie z prof. Krzysztofem Mrowcewiczem, zatytu\u0142owane \u201eRomeo i Julia\u201d"},"content":{"rendered":"

Szybciej, ale dok\u0142adniej, czyli jak Szekspir poprawia\u0142 \u201eRomea i Juli\u0119\u201d<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u201eS\u0142o\u0144ce si\u0119 z \u017calu w chmur zas\u0142on\u0119 tuli, \/ Smutniejszej bowiem los jeszcze nie zdarzy\u0142, \/ Ni\u017c ta historya Romea i Julii\u201d \u2013 tak brzmi\u0105 ostatnie wiersze s\u0142ynnego dramatu Szekspira. Podkre\u015blaj\u0105 one wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 historii kochank\u00f3w pochodz\u0105cych ze sk\u0142\u00f3conych rod\u00f3w, kt\u00f3rzy trac\u0105 \u017cycie w wyniku serii nieszcz\u0119\u015bliwych zbieg\u00f3w okoliczno\u015bci. Warto jednak wiedzie\u0107, \u017ce Szekspir nie wymy\u015bli\u0142 tragedii Romea i Julii: czerpa\u0142 pe\u0142nymi gar\u015bciami z dorobku swoich poprzednik\u00f3w. Wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 tragedii nie polega\u0142a w tym wypadku na jej oryginalno\u015bci.<\/p>\n

Kogo zatem Szekspir na\u015bladowa\u0142? Ju\u017c w \u201eMetamorfozach\u201d Owidiusza znajdziemy histori\u0119 Pyrama kochaj\u0105cego wywodz\u0105c\u0105 si\u0119 z wrogiego rodu Tysbe. Para odbywa sekretne spotkania, a gdy prze\u015bwiadczony o \u015bmierci ukochanej Pyram pope\u0142nia samob\u00f3jstwo, Tysbe zabija si\u0119 nad jego cia\u0142em. R\u00f3wnie\u017c w staro\u017cytno\u015bci tworzy\u0142 Ksenofont z Efezu: jego dzie\u0142o zawiera podobn\u0105 opowie\u015b\u0107, gdzie na dodatek pojawia si\u0119 eliksir nasenny dzia\u0142aj\u0105cy jak ten, kt\u00f3ry wypi\u0142a Julia. Nawet wiek zakochanych jest ten sam: szesna\u015bcie i czterna\u015bcie lat. Ksenofont wspania\u0142omy\u015blnie pozwoli\u0142 jednak zakochanym prze\u017cy\u0107 swoich rodzic\u00f3w i wzi\u0105\u0107 \u015blub. W XV i XVI wieku nie by\u0142o ju\u017c o tym mowy: kolejne wersje historii nieszcz\u0119\u015bliwych kochank\u00f3w nieodmiennie ko\u0144czy\u0142y si\u0119 ich \u015bmierci\u0105. Nie zawsze samob\u00f3jcz\u0105: u Masuccia Salernitana na przyk\u0142ad bohater zosta\u0142 skr\u00f3cony o g\u0142ow\u0119 jako zab\u00f3jca.<\/p>\n

W dobie renesansu i baroku nie krzyczano o plagiacie, gdy kto\u015b po\u017cycza\u0142 od kolegi po pi\u00f3rze ciekaw\u0105 opowie\u015b\u0107, by opracowa\u0107 j\u0105 na nowo. Imiona bohater\u00f3w, nazwiska, miejsce akcji, elementy fabu\u0142y (scena balkonowa, poprzednia mi\u0142o\u015b\u0107 Romea) \u2013 wszystkie te szczeg\u00f3\u0142y Szekspir zna\u0142 z dawniejszych wariant\u00f3w wzruszaj\u0105cej historii, kt\u00f3r\u0105 wzi\u0105\u0142 na warsztat. Czy\u017cby zatem geniusz tw\u00f3rcy \u201eRomea i Julii\u201d przejawi\u0142 si\u0119 w pracy nad tym utworem jedynie za spraw\u0105 pi\u0119kna j\u0119zyka? Bynajmniej. Jednym z ciekawszych pomys\u0142\u00f3w Szekspira by\u0142o wprowadzenie zawrotnego tempa wydarze\u0144: tygodnie i miesi\u0105ce zamieni\u0142 w dni. Romeo po\u015blubia dziewczyn\u0119, kt\u00f3r\u0105 zna kr\u00f3cej ni\u017c jeden dzie\u0144, a jako m\u0105\u017c sp\u0119dza z ni\u0105 zaledwie kilka godzin, nim zabije krewnego Julii i zostanie zmuszony do ucieczki. \u015alub Julii z niekochanym przez ni\u0105 Parysem te\u017c ma zosta\u0107 przyspieszony: Capuletti dyryguje s\u0142u\u017cb\u0105 w \u015brodku nocy.<\/p>\n

Takie rozwi\u0105zanie podkre\u015bla dwie rzeczy: si\u0142\u0119 nami\u0119tno\u015bci i lekkomy\u015blno\u015b\u0107 m\u0142odych oraz za\u015blepienie ich rodzic\u00f3w. Skr\u00f3cenie czasu akcji niesie te\u017c ze sob\u0105 ogromny \u0142adunek dramatyzmu. Dodaje go r\u00f3wnie\u017c rozpocz\u0119cie sztuki scen\u0105, w kt\u00f3rej przedstawiciele rod\u00f3w Capulettich i Montecchich skacz\u0105 sobie do oczu: od pocz\u0105tku widzimy, jak\u0105 nienawi\u015bci\u0105 pa\u0142aj\u0105 do wrog\u00f3w. Z jakiego powodu? Tego autor nie wyja\u015bnia, zapewne nieprzypadkowo: nieznajomo\u015b\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a konfliktu uwypukla jego bezsens i agresj\u0119 bohater\u00f3w. To samo wra\u017cenie ob\u0142\u0105ka\u0144czej przemocy prowadz\u0105cej donik\u0105d wywiera pomno\u017cenie liczby trup\u00f3w. Zabicie Merkucja przez Tybalta, Parys gin\u0105cy z r\u0105k Romea, matka umieraj\u0105ca na wie\u015b\u0107 o zgonie syna: wszystko to wymy\u015bli\u0142 Szekspir. Jego poprzednik zadowoli\u0142 si\u0119 powieszeniem aptekarza, kt\u00f3ry sprzeda\u0142 Romeowi trucizn\u0119.<\/p>\n

Najbardziej zaskakuje fakt, \u017ce cho\u0107 Szekspir odebra\u0142 swoim bohaterom mn\u00f3stwo czasu, znalaz\u0142 go do\u015b\u0107, by pog\u0142\u0119bi\u0107 ich charakterystyk\u0119. W \u201eTragicznej historii Romeusa i Julii\u201d Arthura Brooke\u2019a, kt\u00f3ra stanowi\u0142a bezpo\u015bredni\u0105 inspiracj\u0119 dzie\u0142a Szekspira, Tybalta poznajemy dopiero wtedy, gdy staje do walki z tytu\u0142owym bohaterem. Parysa \u2013 po \u015bmierci Tybalta. Merkucja \u2013 ju\u017c podczas uczty u Capulettich, c\u00f3\u017c jednak z tego, skoro jest kompletnie bezbarwny. Szekspir pozwoli\u0142 czytelnikowi lepiej pozna\u0107 te postaci, przej\u0105\u0107 si\u0119 losem ludzi, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 jak w gor\u0105czce, bo zewsz\u0105d otacza ich gro\u017aba \u015bmierci. Dlatego dopiero w jego sztuce Julia mog\u0142a pr\u00f3bowa\u0107 zatrzyma\u0107 opuszczaj\u0105cego przed \u015bwitem ma\u0142\u017ce\u0144skie \u0142o\u017ce Romea zapewnieniem: \u201eS\u0142owik to, a nie skowronek si\u0119 zrywa\u201d. W odpowiedzi za\u015b us\u0142ysze\u0107: \u201eChc\u0105c \u017cy\u0107, i\u015b\u0107 musz\u0119 lub zostaj\u0105c \u2013 umrze\u0107\u201d.<\/p>\n

<\/p>\n

Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"