{"id":7496,"date":"2017-01-02T14:03:07","date_gmt":"2017-01-02T13:03:07","guid":{"rendered":"http:\/\/ursynoteka.pl\/?p=7496"},"modified":"2017-01-02T14:03:07","modified_gmt":"2017-01-02T13:03:07","slug":"w-cyklu-dwudziestolecie-miedzywojenne-artysci-znani-i-nieznani-kino-teatr-muzyka-20-12-2016-r-odbylo-sie-spotkanie-z-p-anna-reichert-zatytulowane-grzegorz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ursynoteka.pl\/index.php\/w-cyklu-dwudziestolecie-miedzywojenne-artysci-znani-i-nieznani-kino-teatr-muzyka-20-12-2016-r-odbylo-sie-spotkanie-z-p-anna-reichert-zatytulowane-grzegorz\/","title":{"rendered":"W cyklu \u201eDwudziestolecie mi\u0119dzywojenne: arty\u015bci znani i nieznani \u2013 kino, teatr, muzyka\u201d 20.12.2016 r. odby\u0142o si\u0119 spotkanie z p. Ann\u0105 Reichert, zatytu\u0142owane \u201eGrzegorz\u00a0Fitelberg: kompozytor, dyrygent i popularyzator muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej\u201d"},"content":{"rendered":"

\u00a0Do szpiku ko\u015bci<\/strong><\/p>\n

Hozjasz Fitelberg by\u0142 muzykiem wojskowym. By\u0107 mo\u017ce dlatego jego syn Grzegorz nie przepada\u0142 za \u0142agodnymi, relaksacyjnymi melodiami (Czajkowski \u2013 nudy!). Muzykolog Adolf Chybi\u0144ski nazwa\u0142 najs\u0142ynniejszy utw\u00f3r Grzegorza Fitelberga \u201ePie\u015b\u0144 o sokole\u201d dzie\u0142em pisanym \u201ekrwi\u0105 serdeczn\u0105\u201d, przejmuj\u0105cym do szpiku ko\u015bci. Gor\u0105ca krew i odziedziczone po ojcu zdolno\u015bci sprawi\u0142y, \u017ce na \u015bcie\u017ck\u0119 kariery muzycznej Grzegorz wst\u0105pi\u0142 bardzo wcze\u015bnie. W wieku trzynastu lat komponowa\u0142 ju\u017c pi\u0119kne, dojrza\u0142e utwory.<\/p>\n

Pr\u00f3cz muzyki wcze\u015bnie zacz\u0119\u0142y te\u017c Fitelberga interesowa\u0107 kobiety. W wieku dwudziestu czterech lat by\u0142 ju\u017c m\u0119\u017cem i ojcem. Niestety sta\u0142o\u015bci\u0105 uczu\u0107 nie grzeszy\u0142 i wkr\u00f3tce kolejne dziecko urodzi\u0142a Grzegorzowi inna kobieta (te\u017c zreszt\u0105 wywodz\u0105ca si\u0119 z kr\u0119g\u00f3w muzycznych: jej ojciec by\u0142 pierwszym nauczycielem Karola Szymanowskiego). Fitelberg \u017ceni\u0142 si\u0119 w sumie trzykrotnie: za drugim razem wybra\u0142 s\u0142ynn\u0105 tancerk\u0119 Halin\u0119 Szmolc\u00f3wn\u0119, ostatni\u0105 wybrank\u0105 zosta\u0142a Zofia Rajcher, kt\u00f3r\u0105 nazywa\u0142 swoim Anio\u0142em Str\u00f3\u017cem. Trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce i Fitelberg potrafi\u0142 by\u0107 bardzo opieku\u0144czy: muzyk Antoni Feliks uwa\u017ca\u0142 go wr\u0119cz za drugiego ojca. R\u00f3wnie\u017c prawdziwy syn Grzegorza Jerzy, cho\u0107 jego rodzice wcze\u015bnie si\u0119 rozeszli, zawsze m\u00f3g\u0142 by\u0107 pewien ojcowskiego wsparcia. On r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 kompozytorem, a dumny ojciec regularnie wstawia\u0142 do repertuaru prowadzonych przez siebie orkiestr utwory syna.<\/p>\n

Mia\u0142 po temu sporo dobrych okazji, bo jego kariera rozwija\u0142a si\u0119 b\u0142yskawicznie. Ju\u017c jako dwudziestoparolatek dyrygowa\u0142 w Filharmonii Warszawskiej, a wkr\u00f3tce stan\u0105\u0142 na jej czele. Nie wszystkim si\u0119 to podoba\u0142o. Wytykano Fitelbergowi \u017cydowskie pochodzenie, wy\u015bmiewano fascynacj\u0119 Wagnerem, narzekano, \u017ce w filharmonii zbyt cz\u0119sto zamiast klasycznych utwor\u00f3w Chopina mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 kompozycje m\u0142odych artyst\u00f3w. Muzycy skar\u017cyli si\u0119 czasem na nazbyt subtelne gesty dyrygenckie Fitelberga, utrudniaj\u0105ce zrozumienie jego intencji. Mo\u017cna te\u017c przyj\u0105\u0107, \u017ce wprowadza\u0142 w zespole niespokojn\u0105 atmosfer\u0119: odmawia\u0142 zej\u015bcia ze sceny podczas przerwy, a idealn\u0105 pr\u00f3b\u0119 generaln\u0105 uwa\u017ca\u0142 za zapowied\u017a kl\u0119ski. Przecie\u017c skoro muzycy ju\u017c raz zagrali idealnie, podczas premiery z pewno\u015bci\u0105 im si\u0119 to nie uda! Przed wej\u015bciem na scen\u0119 nerwowy Fitelberg zwyk\u0142 ca\u0142owa\u0107 figurk\u0119 \u015bwi\u0119tego Antoniego.<\/p>\n

\u015awi\u0119ty widocznie sprzyja\u0142 pobo\u017cnemu dyrygentowi, bo mimo zastrze\u017ce\u0144 malkontent\u00f3w s\u0142awa Fitelberga szybko przekroczy\u0142a granice Polski. Wyst\u0119powa\u0142 mi\u0119dzy innymi w Pary\u017cu, Londynie, Wiedniu, Brukseli, Berlinie, Monte Carlo i Buenos Aires. Przez jaki\u015b czas by\u0142 dyrygentem s\u0142ynnych Balet\u00f3w Rosyjskich Diagilewa (musia\u0142 si\u0119 wtedy przeprosi\u0107 z nielubianym Czajkowskim). W czasach II wojny \u015bwiatowej wcze\u015bniejsze liczne wyst\u0119py za granic\u0105 mia\u0142y du\u017cy wp\u0142yw na koleje losu Fitelberga, od bardzo negatywnego po zdecydowanie pozytywny. Przez koncerty berli\u0144skie dyrygent sta\u0142 si\u0119 tak rozpoznawalny w Niemczech, \u017ce musia\u0142 ucieka\u0107 z Warszawy. Przez W\u0142ochy, Francj\u0119 i Wielk\u0105 Brytani\u0119 dotar\u0142 do Argentyny. Tym razem m\u00f3g\u0142 doceni\u0107 pozytywne aspekty koncertowania za granic\u0105: W\u0142osi aresztowali go, ale gdy Fitelberg pokaza\u0142 otrzymany w ich kraju medal, pu\u015bcili artyst\u0119 wolno.<\/p>\n

Bez por\u00f3wnania mniej szcz\u0119\u015bcia mia\u0142a druga \u017cona Fitelberga. Halina Szmolc\u00f3wna zmar\u0142a we wrze\u015bniu 1939 roku od ran odniesionych podczas bombardowania. Ci\u0119\u017ckie \u017cyciowe do\u015bwiadczenia nie z\u0142ama\u0142y jednak Fitelberga, przeciwnie: im \u015bwiat zdawa\u0142 si\u0119 gorszy, tym gor\u0119cej kompozytor pragn\u0105\u0142 go zmienia\u0107 na lepsze. Gdy wr\u00f3ci\u0142 po wojnie do ojczyzny i us\u0142ysza\u0142, \u017ce aresztowanemu przez bezpiek\u0119 muzykowi pokaza\u0142y drzwi wszystkie orkiestry, natychmiast zatrudni\u0142 go w tej, kt\u00f3r\u0105 w\u00f3wczas sam dyrygowa\u0142: Polskiego Radia. O stosunku Fitelberga do nowej w\u0142adzy dobitnie \u015bwiadczy te\u017c anegdota z 1953 roku: dzie\u0144 po \u015bmierci Stalina dyrygent poprosi\u0142 swoich muzyk\u00f3w, by wstali. \u201ePanowie \u2013 rzek\u0142 \u2013 stracili\u015bmy geniusza, kt\u00f3rego uwielbia\u0142em. Dzi\u015b w nocy zmar\u0142 wielki radziecki kompozytor Siergiej Prokofjew\u201d. Po uczczeniu Prokofjewa minut\u0105 ciszy Fitelberg doda\u0142 od niechcenia: \u201ePodobno Stalin te\u017c umar\u0142\u201d.<\/p>\n

<\/p>\n

Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"