W cyklu \u201eOpowie\u015bci o mi\u0142o\u015bciach\u201d 25.10.2016 r. odby\u0142o si\u0119 spotkanie z prof. Krzysztofem Mrowcewiczem, zatytu\u0142owane \u201eDante i Beatrycze\u201d<\/p>\n
Nowe \u017cycie Beatrycze<\/p>\n
\u201eJest tylko Beatrycze\u201d \u2013 m\u00f3wi Dante Alighieri w wierszu Jana Lechonia \u201eSpotkanie\u201d. \u201eI w\u0142a\u015bnie jej nie ma\u201d. Trudno o lepsze podsumowanie historii uczucia Dantego do tej kobiety, z kt\u00f3rej uczyni\u0142 symbol doskona\u0142o\u015bci, wcielenie anielskiego idea\u0142u. Z jednej strony: mi\u0142o\u015b\u0107 od pierwszego wejrzenia, wy\u0142\u0105czna i niegasn\u0105ca, uszlachetniaj\u0105ca m\u0119\u017cczyzn\u0119, towarzysz\u0105ca mu nawet po \u015bmierci wybranki. Z drugiej: niespe\u0142nienie tego uczucia, wzajemne kontakty ograniczaj\u0105ce si\u0119 do wymiany pozdrowie\u0144, \u017cycie u boku innej kobiety.
\nT\u0105 kobiet\u0105 by\u0142a Gemma Donati, z kt\u00f3r\u0105 Dantego zar\u0119czy\u0142 ojciec. M\u0119\u017cem Beatrycze Portinari zosta\u0142 z kolei Simone Bardi, podobnie jak ona nale\u017c\u0105cy do wp\u0142ywowej rodziny bankierskiej. Dante nie na\u015bladowa\u0142 bohater\u00f3w takich jak Tristan czy Lancelot: zamiast uwodzi\u0107 kobiet\u0119, kt\u00f3ra po\u015blubi\u0142a innego, poprzesta\u0142 na platonicznym uczuciu. Wys\u0142awia\u0142 niezliczone cnoty Beatrycze: doskona\u0142o\u015b\u0107 jej charakteru do pewnego stopnia potrafi\u0142a ukoi\u0107 b\u00f3l nieszcz\u0119\u015bliwie zakochanego. \u201ePo\u015br\u00f3d szmer\u00f3w pochwalnych, dobrotliwa, kroczy, \/ A czar skromno\u015bci w kr\u0105g jej posta\u0107 spowi\u0142\u201d \u2013 pisa\u0142 poeta o obiekcie swoich westchnie\u0144. \u201eRzek\u0142by\u015b, z niebios zst\u0105pi\u0142a, aby cz\u0142owiekowi \/ Ukaza\u0107 obraz nieziemskich rozkoszy\u201d. W tym samym sonecie Dante zachwyca\u0142 si\u0119 sposobem pozdrawiania przez Beatrycze znajomych. \u201eJaki\u017c to pi\u0119kny widok\u201d! Gdy wi\u0119c pewnego razu ukochana nie odda\u0142a Dantemu pozdrowienia, prze\u017cywa\u0142 katusze.
\nDla cz\u0142owieka, kt\u00f3rego mi\u0142o\u015b\u0107 karmi\u0107 si\u0119 mog\u0142a tylko przelotnymi spojrzeniami i zdawkowymi przywitaniami, ka\u017cdy drobiazg urasta\u0142 do olbrzymich rozmiar\u00f3w. Ka\u017cdy te\u017c mia\u0142 znaczenie symboliczne. W tomiku \u201eNowe \u017cycie\u201d Dante pr\u00f3cz po\u015bwi\u0119conych Beatrycze utwor\u00f3w zamie\u015bci\u0142 histori\u0119 ich znajomo\u015bci, zawieraj\u0105c\u0105 mi\u0119dzy innymi takie szczeg\u00f3\u0142y jak kolory sukni ukochanej (najpierw czerwie\u0144, potem biel) czy data pierwszego spotkania. Mia\u0142 to by\u0107 pierwszy dzie\u0144 maja 1274 roku: Dante mia\u0142 dziewi\u0119\u0107 lat i rzekomo pokocha\u0142 Beatrycze, gdy tylko j\u0105 ujrza\u0142. W dodatku kolejne spotkanie mia\u0142o wed\u0142ug niego miejsce dok\u0142adnie dziewi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, r\u00f3wnie\u017c pierwszego maja. Nieprawdopodobne? Owszem, ale dzi\u0119ki takiemu upi\u0119kszeniu historii swojej mi\u0142o\u015bci Dante m\u00f3g\u0142 nawi\u0105za\u0107 do symboliki liczb i nada\u0107 ludzkiemu uczuciu boski wymiar.
\nBy\u0142o to dla niego szczeg\u00f3lnie wa\u017cne po \u015bmierci Beatrycze. Nie wiemy dok\u0142adnie, co j\u0105 zabi\u0142o: mia\u0142a zaledwie dwadzie\u015bcia kilka lat, by\u0107 mo\u017ce przyp\u0142aci\u0142a \u017cyciem narodziny dziecka. Reakcja Dantego na zgon Beatrycze by\u0142a bardzo gwa\u0142towna: straci\u0142 przytomno\u015b\u0107 i le\u017ca\u0142 bez ducha przez \u2013 jak\u017ceby inaczej \u2013 dziewi\u0119\u0107 dni. Gdy jednak doszed\u0142 do siebie, uczci\u0142 zmar\u0142\u0105 jednym z najwi\u0119kszych arcydzie\u0142 literatury: \u201eBosk\u0105 komedi\u0105\u201d. W \u201e\u017byciu nowym\u201d wyzna\u0142, \u017ce powsta\u0142a ona jako ho\u0142d dla Beatrycze, kt\u00f3ra ukazuje tam poecie pi\u0119kno raju po prezentowanych przez Wergiliusza okropno\u015bciach piek\u0142a i niedolach czy\u015b\u0107ca. \u201eDuch m\u00f3j przez ciebie, czuj\u0119, jak m\u0119\u017cnieje\u201d \u2013 m\u00f3wi Dante swojej przewodniczce. Wie, \u017ce to mi\u0142o\u015b\u0107 wznios\u0142a, kt\u00f3ra nie wiedzie do szale\u0144stwa lub zbrodni, lecz jest bosk\u0105 si\u0142\u0105 zdoln\u0105 obudzi\u0107 w zwyk\u0142ym cz\u0142owieku zrozumienie i pragnienie najwy\u017cszego dobra.
\nJak na ironi\u0119 do najbardziej znanych mi\u0142o\u015bnik\u00f3w tej historii nale\u017cy malarz Dante Gabriel Rosetti, kt\u00f3ry \u2013 otrzymawszy imi\u0119 na cze\u015b\u0107 autora \u201eBoskiej komedii\u201d \u2013 z upodobaniem portretowa\u0142 swoj\u0105 ma\u0142\u017conk\u0119 Lizzie Siddal pod postaci\u0105 Beatrycze. Dante Alighieri chyba jednak nie pochwali\u0142by uczucia m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry pochowawszy swoj\u0105 przedwcze\u015bnie zmar\u0142\u0105 Beatrycze z tomikiem napisanych dla niej wierszy, par\u0119 lat p\u00f3\u017aniej rozkopa\u0142 gr\u00f3b, by m\u00f3c poezje wyda\u0107. Niewykluczone te\u017c, \u017ce do przedawkowania przez Lizzie laudanum przyczyni\u0142a si\u0119 niewierno\u015b\u0107 Rosettiego\u2026 Niestety: nie w ka\u017cdym arty\u015bcie pod wp\u0142ywem uczucia m\u0119\u017cnieje duch. Ale czy nie mo\u017cna wskaza\u0107 bardziej buduj\u0105cych przyk\u0142ad\u00f3w wp\u0142ywu, jaki wywar\u0142a na potomnych Dantego historia jego czystej mi\u0142o\u015bci? Przyjrzyjmy si\u0119 c\u00f3rce poety Antonii. Ma\u0142o kto wie, \u017ce gdy postanowi\u0142a si\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107 \u017cyciu zakonnemu, przyj\u0119\u0142a imi\u0119\u2026 siostry Beatrycze.<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"