W cyklu wieczor\u00f3w czwartkowych 20.10.2016 r. odby\u0142o si\u0119 spotkanie z p. Andrzejem Korczakiem, zatytu\u0142owane \u201eIntelektualna podr\u00f3\u017c do Indii\u201d<\/p>\n
Powr\u00f3t poza czas<\/p>\n
W ksi\u0105\u017cce po\u015bwi\u0119conej indyjskim inspiracjom teorii mitu, kt\u00f3re stworzyli Mircea Eliade i Joseph Campbell, Andrzej Korczak wskazuje na wsp\u00f3lne obu badaczom przekonanie o duchowym wyja\u0142owieniu wsp\u00f3\u0142czesnej kultury. Znamy dawne mity, ale nie dysponujemy kluczem, kt\u00f3ry pozwoli\u0142by nam w\u0142a\u015bciwie je odczyta\u0107 i zrozumie\u0107. Oddalili\u015bmy si\u0119 od symboli, kt\u00f3re tworzy\u0142y podstaw\u0119 naszej kultury. Czy mo\u017cna co\u015b na to poradzi\u0107, ocali\u0107 istot\u0119 przes\u0142ania, kt\u00f3re nios\u0142y dawne religie?
\nNiewykluczone. Campbell zauwa\u017cy\u0142, \u017ce duchowe okaleczenie \u015bwiata paradoksalnie wzmaga zainteresowania mitologi\u0105: studenci szukaj\u0105 w niej przes\u0142ania, prawdy o \u017cyciu.\u00a0Dzi\u0119ki temu zyskuj\u0105 szans\u0119, by lepiej pozna\u0107 w\u0142asne wn\u0119trze, pod\u0105\u017ca\u0107 \u015bcie\u017ck\u0105 indywidualnego rozwoju. \u201eWszyscy bogowie\u201d \u2013 stwierdzi\u0142 Campbell \u2013 \u201es\u0105 w nas\u201d. Orzek\u0142, \u017ce po raz pierwszy cz\u0142owiek doszed\u0142 do podobnego wniosku jeszcze przed narodzinami Chrystusa, w Indiach: mo\u017cna tak wnioskowa\u0107 z lektury upaniszad. To p\u00f3\u017ane teksty wchodz\u0105ce w sk\u0142ad \u015bwi\u0119tych ksi\u0105g hinduizmu, s\u0142u\u017c\u0105ce mi\u0119dzy innymi praktykom medytacyjnym. Prastare praktyki religijne Hindus\u00f3w fascynowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c Eliadego: pozwoli\u0142y mu uwierzy\u0107, \u017ce jako istota duchowa cz\u0142owiek niewiele si\u0119 zmieni\u0142 przez ostatnie kilka tysi\u0119cy lat. Nadal ma podobne potrzeby, pozwala si\u0119 uwie\u015b\u0107 historiom przetwarzaj\u0105cym mityczne archetypy.
\nTym, co wyr\u00f3\u017cnia Indie na tle innych kraj\u00f3w, jest przynajmniej cz\u0119\u015bciowe zachowanie \u015bwiatopogl\u0105du mitologicznego. Przekonanie, \u017ce za ka\u017cdym fragmentem rzeczywisto\u015bci stoi boska moc, w \u015bwiecie Zachodu zosta\u0142o wyparte przez opacznie rozumiany racjonalizm. Tymczasem, jak og\u0142osi\u0142 Campbell, \u201eLuke Skywalker nigdy nie by\u0142 bardziej racjonalny ni\u017c w\u00f3wczas, gdy [\u2026] odnalaz\u0142 si\u0142\u0119 ducha\u201d. Bohater \u201eGwiezdnych wojen\u201d by\u0142 dla badacza przyk\u0142adem postaci zdolnej inspirowa\u0107 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 m\u0142odzie\u017c, pokrewnej mitycznym bohaterom. Mit herosa \u2013 kogo\u015b gotowego po\u015bwi\u0119ci\u0107 \u017cycie w imi\u0119 wy\u017cszych warto\u015bci \u2013 w\u0142a\u015bciwie wszystkie mitologie przedstawiaj\u0105 podobnie. Zwyk\u0142y zjadacz chleba uwa\u017ca, \u017ce \u017cycie jest najwa\u017cniejsze, bohater jednak \u2013 Gilgamesz, chrze\u015bcija\u0144ski \u015bwi\u0119ty, rycerz Jedi \u2013 nie zadowala si\u0119 takim podej\u015bciem.
\nEliade stara\u0142 si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 swoje inspiracje indyjskie z tym, co najlepsze w religioznawstwie europejskim, ale nie bez u\u017cycia wyrafinowanego aparatu metodologicznego. Campbell z kolei s\u0105dzi\u0142, \u017ce g\u0142\u0119bia prze\u017cycia kryje w sobie prawd\u0119, kt\u00f3ra nie musi by\u0107 potwierdzona odpowiedni\u0105 metodologi\u0105. Swobodnie miesza\u0142 psychologi\u0119 Junga, indyjskie systemy medytacyjne i teori\u0119 ko\u0144ca cywilizacji, by ostatecznie zaproponowa\u0107 kusz\u0105ce rozwi\u0105zanie: mit heroiczny opowiada o tym, jak cz\u0142owiek przeszed\u0142 drog\u0119 od zwyk\u0142ego \u017cycia do zjednoczenia z Bogiem. Historie o bohaterach nale\u017cy zatem interpretowa\u0107 jako wtajemniczenie w dar przemiany \u015bwiadomo\u015bci. Odkrycie w\u0142asnej pot\u0119gi mo\u017ce zmieni\u0107 cz\u0142owieka na lepsze, silniej zwi\u0105za\u0107 go ze \u015bwiatem i lud\u017ami. Z kolei usuni\u0119cie \u0142\u0105cz\u0105cej ludzi symboliki przyczynia si\u0119 do powstania spo\u0142ecze\u0144stwa zatomizowanego: zaczynamy wysy\u0142a\u0107 wiadomo\u015bci tekstowe osobie siedz\u0105cej tu\u017c obok.
\nEliade za dobr\u0105 metod\u0119 piel\u0119gnowania duchowo\u015bci uwa\u017ca\u0142 rytua\u0142y \u015bwi\u0105teczne. W dni powszednie jeste\u015bmy zwyk\u0142ymi lud\u017ami, przywi\u0105zanymi do cia\u0142a i jego l\u0119k\u00f3w, \u015bwi\u0119to jednak umo\u017cliwia wyj\u015bcie poza biologi\u0119, czas, strach przed przysz\u0142o\u015bci\u0105. Prze\u017cywamy cykliczny powr\u00f3t do czego\u015b ponadhistorycznego, na nowo prze\u017cywamy mit. Je\u015bli za\u015b mitem nie dysponujemy \u2013 tworzymy go. Rytua\u0142y powtarzane przez rodziny czy zakochanych, jak regularne powroty w odwiedzane kiedy\u015b miejsca, r\u00f3wnie\u017c pomagaj\u0105 w rozwijaniu sfery duchowej.Nieroztropnie by\u0142oby nimi gardzi\u0107. Gdy inni chrze\u015bcijanie zwalczali zainteresowanie spu\u015bcizn\u0105 dawnych religii, Klemens z Aleksandrii\u00a0apelowa\u0142, by nie pot\u0119pia\u0107 poga\u0144skich mit\u00f3w, s\u0105 w nich bowiem iskierki \u015bwiat\u0142a. Dzi\u015b tak\u0105 iskr\u0119 krzesze ka\u017cdy, kto uczestniczy w interpretowaniu dawnego mitu lub tworzeniu nowego.<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"