W cyklu \u201eOpowe\u015bci o mi\u0142o\u015bciach\u201d 13.09.2016 r. odby\u0142o si\u0119 spotkanie z prof. Krzysztofem Mrowcewiczem, zatytu\u0142owane \u201eMi\u0142osne cierpienia trubadur\u00f3w\u201d<\/p>\n
\u00a0<\/strong>\u00a0 \u00a0Pierwszym znanym trubadurem by\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Akwitanii Wilhelm IX. Mia\u0142o to zapewne zwi\u0105zek z jego wysokim statusem spo\u0142ecznym: jako ksi\u0105\u017c\u0119 m\u00f3g\u0142 \u015bmia\u0142o wyst\u0119powa\u0107 przed publiczno\u015bci\u0105, nie by\u0142oby przecie\u017c rozs\u0105dnie krytykowa\u0107 lub wy\u015bmiewa\u0107 pie\u015bni tak dostojnego artysty. Zw\u0142aszcza \u017ce Wilhelm mia\u0142 porywcze usposobienie: potrafi\u0142 grozi\u0107 mieczem sprzeciwiaj\u0105cemu mu si\u0119 biskupowi albo porwa\u0107 urodziw\u0105 wicehrabin\u0119. Ten ostatni wybryk da\u0142 pocz\u0105tek s\u0142ynnej historii mi\u0142osnej, kt\u00f3ra przez d\u0142ugie lata dostarcza\u0142a ksi\u0119ciu trubadurowi natchnienia. Portret kochanki, nazywanej \u201eLa Dangerosa\u201d, Wilhelm wymalowa\u0142 na swojej tarczy, a zalety wicehrabiny s\u0142awi\u0142 w pie\u015bniach. Z mi\u0142o\u015bci\u0105 ksi\u0119cia przegra\u0142y zar\u00f3wno rodzina, jak i Ko\u015bci\u00f3\u0142: ekskomunik\u0119 Wilhelm zignorowa\u0142, b\u0142agania \u017cony r\u00f3wnie\u017c. Zrezygnowana ksi\u0119\u017cna zamkn\u0119\u0142a si\u0119 w klasztorze.<\/p>\n Trzeba przyzna\u0107, \u017ce pierwszy trubadur do\u0142o\u017cy\u0142 stara\u0144, by usun\u0105\u0107 z drogi swej mi\u0142o\u015bci wszelkie przeszkody. Ostatecznie o\u017ceni\u0142 nawet syna z c\u00f3rk\u0105 Dangerosy. Dopiero nast\u0119pcy Wilhelma nauczyli nas kojarzy\u0107 trubadur\u00f3w ze \u017ale ulokowanymi uczuciami, nieszcz\u0119\u015bliw\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra je\u015bli zostaje spe\u0142niona, to tylko po to, by przynie\u015b\u0107 kochankom zgub\u0119. Bardzo wcze\u015bnie zacz\u0119to spisywa\u0107 nie tylko pie\u015bni, lecz tak\u017ce \u017cywoty trubadur\u00f3w, a autorzy takich opracowa\u0144 wiele miejsca po\u015bwi\u0119cali tragicznie zako\u0144czonym romansom. Czytano na przyk\u0142ad, \u017ce trubadur Guillem de Cabestany pokocha\u0142 pi\u0119kn\u0105 Seremond\u0119, \u017con\u0119 zn\u0119caj\u0105cego si\u0119 nad ni\u0105 okrutnika imieniem Raimon. Para spotyka\u0142a si\u0119 w tajemnicy, a gdy m\u0105\u017c Seremondy wy\u015bledzi\u0142 kochank\u00f3w, zamordowa\u0142 muzyka i poda\u0142 \u017conie na obiad jego serce. Dowiedziawszy si\u0119, co zjad\u0142a, Seremonda pope\u0142ni\u0142a samob\u00f3jstwo.<\/p>\n Potworna historia? Bez dw\u00f3ch zda\u0144, na szcz\u0119\u015bcie jednak zmy\u015blona. Rzeczywista Seremonda z Raimonem si\u0119 rozesz\u0142a, a potem wysz\u0142a za m\u0105\u017c jeszcze raz lub dwa. Taka historia by\u0142a jednak zbyt trywialna, by opromieni\u0107 blaskiem chwa\u0142y romantyczn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 trubadura. \u0141zy wolano wylewa\u0107 nad losem Guillema z wyrwanym sercem i Seremondy samob\u00f3jczyni. Wiele emocji wzbudza\u0142 te\u017c trubadur Jaufr\u00e9 Rudel, kt\u00f3ry wybra\u0142 na dam\u0119 swego serca nigdy niewidzian\u0105 ksi\u0119\u017cniczk\u0119 Trypolisu. Legenda m\u00f3wi, \u017ce pop\u0142yn\u0105\u0142 do kraju ksi\u0119\u017cniczki, zachorowa\u0142 i zmar\u0142 w ramionach ukochanej. Trubadur nie m\u00f3g\u0142 d\u0142ugo cieszy\u0107 si\u0119 szcz\u0119\u015bciem: najpierw wzdycha\u0142 do pozornie nieosi\u0105galnej damy z wy\u017cszych sfer, potem \u2013 ju\u017c zaszczycony jej wzajemno\u015bci\u0105 \u2013 cierpia\u0142 m\u0119ki zazdro\u015bci. Zawsze jednak pozostawa\u0142 wiernym s\u0142ug\u0105 ukochanej, kt\u00f3r\u0105 opiewa\u0142 jako idea\u0142 pi\u0119kna i wz\u00f3r wszelkich cn\u00f3t.<\/p>\n Sk\u0105d to nag\u0142e wysubtelnienie uczu\u0107 w dwunastowiecznej Francji? \u2013 zastanawiaj\u0105 si\u0119 historycy. Owszem, mi\u0142o\u015b\u0107 nie by\u0142a wynalazkiem \u015bredniowiecza, ale wcze\u015bniej pojmowano j\u0105 nieco inaczej: by\u0142a szczeg\u00f3lnym rodzajem erotycznej obsesji, mia\u0142a co\u015b z choroby. Trubadurzy uczynili z niej za\u015b odmian\u0119 religii. M\u00f3wi si\u0119 czasem o przeniesieniu schematu zale\u017cno\u015bci feudalnych do \u015bwiata uczu\u0107: zakochany by\u0142 wasalem swojej pani, gotowym ryzykowa\u0107 \u017cycie, by chroni\u0107 wybrank\u0119. Pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c teorie t\u0142umacz\u0105ce rozkwit uczu\u0107 na po\u0142udniu Francji\u2026 rozwojem herezji.<\/p>\n Faktem jest, \u017ce r\u00f3wnocze\u015bnie z trubadurami coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 zyskiwali katarzy, we Francji zwani te\u017c albigensami. Wierzyli oni, \u017ce \u015bwiat materialny, nios\u0105cy wiele cierpienia, nie mo\u017ce by\u0107 dzie\u0142em Boga. Denis de Rougemont dopatrzy\u0142 si\u0119 tu podobie\u0144stwa do tre\u015bci, kt\u00f3re mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w dzie\u0142ach trubadur\u00f3w: mi\u0142o\u015b\u0107 jest rajem duszy, ale piek\u0142em cia\u0142a. Po\u0142\u0105czeni kochankowie staczaj\u0105 si\u0119 w otch\u0142a\u0144 niedoli, bo przenie\u015bli swoje prze\u017cycia duchowe do pod\u0142ego \u015bwiata materii. Wed\u0142ug de Rougemonta utwory trubadur\u00f3w nale\u017cy traktowa\u0107 jako m\u0142odszych braci \u201ePie\u015bni nad pie\u015bniami\u201d: historie mi\u0142osne to tylko forma skrywaj\u0105ca religijn\u0105 tre\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 trzeba ukry\u0107 przed wrogami albigens\u00f3w. To z pewno\u015bci\u0105 ciekawa i wiarygodna wersja \u2013 ale warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce o makabrycznym \u017cywocie Guillema m\u00f3wiono podobnie\u2026<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"