W cyklu \u201eMiles Polonus, czyli tajemnice, wzloty i upadki staropolskiej szko\u0142y wojennej\u201d 08.09.2016 r. odby\u0142o si\u0119 spotkanie z prof. Andrzejem Karpi\u0144skim, zatytu\u0142owane \u201eCedynia, czyli o Mieszka I udanym wojennym fortelu\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Niewiele mamy pewnych danych o bitwie pod Cedyni\u0105, triumfuj\u0105cym w niej Mieszku I czy pa\u0144stwie, kt\u00f3rym w\u0142ada\u0142. Pierwszy polski kronikarz, Gall Anonim, przyszed\u0142 na \u015bwiat dopiero w XI wieku, a dziejopisowie z zagranicy nie po\u015bwi\u0119cali pa\u0144stwu Mieszka zbyt wiele uwagi. Je\u015bli pominiemy dzie\u0142a opisuj\u0105ce jego panowanie, kt\u00f3re powsta\u0142y dopiero wiele lat po \u015bmierci tw\u00f3rcy naszego pa\u0144stwa, pozostan\u0105 zaledwie trzy \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne: kroniki Thietmara, Widukinda i Al-Bakriego. Ten pierwszy by\u0142 biskupem z Merseburga, drugi saskim mnichem, trzeci za\u015b spisa\u0142 w swoim dziele relacj\u0119 z podr\u00f3\u017cy odbytej do kraju Mieszka przez kupca Ibrahima ibn Jakuba. W opisie naszych przodk\u00f3w najmniej entuzjazmu wykaza\u0142 Thietmar, a najwi\u0119cej Ibrahim, zapewniaj\u0105cy, \u017ce gdyby nie wa\u015bnie pomi\u0119dzy S\u0142owianami, byliby oni pot\u0119\u017cniejsi ni\u017c kt\u00f3rykolwiek inny lud. Ale nad jakim w\u0142a\u015bciwie ludem panowa\u0142 Mieszko?<\/p>\n
Obecn\u0105 nazw\u0119 naszego kraju wywodzi si\u0119 od okre\u015blenia \u201ePolanie\u201d. Monety Boles\u0142awa Chrobrego, syna Mieszka, opatrzone s\u0105 napisem \u201ePrinceps Polonie\u201d. Okre\u015blenie \u201ePolanie\u201d nie pojawia si\u0119 jednak w \u017ar\u00f3d\u0142ach historycznych przed XI wiekiem. By\u0107 mo\u017ce sam Mieszko nie u\u017cy\u0142by tego nazewnictwa, gdyby przysz\u0142o mu m\u00f3wi\u0107 o swoich poddanych. Nie wspomnia\u0142by te\u017c o Mazowszanach: to nazwa nieu\u017cywana przez okre\u015blane w ten spos\u00f3b plemi\u0119, ale u\u0142atwiaj\u0105ca zadanie historykom. Nazw wielu plemion, kt\u00f3re wesz\u0142y w sk\u0142ad pa\u0144stwa Mieszka, zwyczajnie nie znamy: pos\u0142ugujemy si\u0119 okre\u015bleniami wskazuj\u0105cymi na zamieszkane przez nie tereny. Podobnie mo\u017ce by\u0107 z Polanami. Jak zatem Mieszko m\u00f3wi\u0142 o swoich poddanych? Wed\u0142ug niekt\u00f3rych historyk\u00f3w m\u00f3g\u0142 u\u017cywa\u0107 okre\u015blenia \u201eLestkowice\u201d. Nazwa ta pochodzi\u0142aby od imienia jego dziadka Lestka; Widukind pisze o ludzie Mieszka \u201eLicikaviki\u201d.<\/p>\n
Teoria o Lestkowicach nie wszystkim si\u0119 jednak podoba. Najmniej tym, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce w rzeczywisto\u015bci Mieszko by\u0142 Wandalem lub Waregiem. Zwolennicy tej ostatniej teorii przypominaj\u0105 cho\u0107by o dokumencie \u201eDagome iudex\u201d. Imi\u0119 \u201eDagome\u201d, kt\u00f3rym okre\u015bla si\u0119 w nim ksi\u0119cia Polan, mia\u0142oby nasuwa\u0107 skojarzenia ze Skandynawi\u0105. Niedob\u00f3r \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych ma wi\u0119c powa\u017cne konsekwencje: nie wiemy na pewno, sk\u0105d Mieszko pochodzi\u0142, jakie imi\u0119 nosi\u0142, kim rz\u0105dzi\u0142. R\u00f3wnie\u017c w przypadku bitwy pod Cedyni\u0105 pyta\u0144 jest wi\u0119cej ni\u017c odpowiedzi.<\/p>\n
Na przyk\u0142ad: dlaczego margrabia Hodo postanowi\u0142 najecha\u0107 ziemie Mieszka? Przecie\u017c cesarzowi Ottonowi, kt\u00f3rego rozkaz\u00f3w winien s\u0142ucha\u0107, by\u0142o to nie na r\u0119k\u0119: nasz ksi\u0105\u017c\u0119 p\u0142aci\u0142 mu trybut. Nie znamy te\u017c dok\u0142adnego planu decyduj\u0105cej cedy\u0144skiej bitwy z Hodonem: cz\u0119\u015b\u0107 wojsk Mieszka mia\u0142a broni\u0107 przeprawy na Odrze, ale jak d\u0142ugo? To istotne. Zdaniem cz\u0119\u015bci historyk\u00f3w Mieszko spodziewa\u0142 si\u0119, \u017ce zbrojni Hodona pokonaj\u0105 Odr\u0119, a p\u00f3\u017aniejsze wydarzenia nie by\u0142y efektem wcielenia w \u017cycie \u201eplanu B\u201d, lecz dalszym ci\u0105giem \u201eA\u201d. Mieszko mia\u0142 u\u017cy\u0107 podst\u0119pu: rozochoci\u0107 wroga pozornym zwyci\u0119stwem, dzi\u0119ki kt\u00f3remu nieprzyjaciel rzuci si\u0119 w pogo\u0144 za Polanami i rozlu\u017ani szyk. W ten spos\u00f3b gdy pod gr\u00f3d Cedyni\u0119 dotar\u0142y pierwsze oddzia\u0142y Hodona, ostatnie by\u0142y wci\u0105\u017c daleko. Nie mog\u0142y pom\u00f3c towarzyszom ostrzelanym ze wzg\u00f3rz i zaatakowanym nast\u0119pnie przez woj\u00f3w brata Mieszka Czcibora.<\/p>\n
Ludzi Hodona szybko okr\u0105\u017cono i wyci\u0119to niemal do nogi. W\u015br\u00f3d nielicznych ocalonych byli Hodo i jego najwa\u017cniejszy sprzymierzeniec, Zygfryd von Walbeck. Ten ostatni to\u2026 ojciec kronikarza Thietmara \u2013 nic dziwnego, \u017ce niech\u0119tnie chwali\u0142 Mieszka i jego pa\u0144stwo. Twierdzi\u0142 w swojej kronice, \u017ce w\u0142adca Polan poni\u00f3s\u0142by pod Cedyni\u0105 sromotn\u0105 kl\u0119sk\u0119, gdyby nie nadszed\u0142 ratunek ze strony Czcibora. Temu ostatniemu zatem nale\u017c\u0105 si\u0119 s\u0142owa uznania za niespodziewane zwyci\u0119stwo. Ale czy synowi pot\u0119\u017cnego mo\u017cnow\u0142adcy wypada\u0142o si\u0119 przyznawa\u0107, \u017ce Zygfryd von Walbeck zosta\u0142 zwyczajnie przechytrzony przez niedocenianego Mieszka? W\u0105tpliwe. \u201ePodst\u0119p cedy\u0144ski\u201d nie jest hipotez\u0105 wyssan\u0105 z palca: we wczesnym \u015bredniowieczu S\u0142owianie niejednokrotnie wci\u0105gali swoich wrog\u00f3w w takie zasadzki. Mo\u017ce i w pierwszym ksi\u0119ciu Polan wi\u0119cej by\u0142o s\u0142owia\u0144skiego Mieszka ni\u017c wiki\u0144skiego Dagome\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"