<\/p>\n
Syrenka z m\u0142otkiem<\/p>\n
<\/p>\n
Pablo Picasso nie nale\u017ca\u0142 do artyst\u00f3w trzymaj\u0105cych si\u0119 z dala od polityki. Gdy w Hiszpanii wybuch\u0142a wojna<\/p>\n
domowa, popar\u0142 lewicowy rz\u0105d republika\u0144ski. Pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioparoletni malarz ruszy\u0142 na wojn\u0119 z p\u0119dzlem w<\/p>\n
d\u0142oni: namalowa\u0142 \u201eGuernic\u0119\u201d, olbrzymi obraz nawi\u0105zuj\u0105cy do zbombardowania baskijskiego miasta przez<\/p>\n
wspieraj\u0105cy frankist\u00f3w korpus Luftwaffe. Na p\u0142\u00f3tnie umie\u015bci\u0142 postacie ofiar nalotu: matk\u0119 rozpaczaj\u0105c\u0105 nad<\/p>\n
zw\u0142okami dziecka, krzycz\u0105cych ludzi rozk\u0142adaj\u0105cych bezradnie r\u0119ce lub wznosz\u0105cych je ku niebu. \u201ePan to<\/p>\n
zrobi\u0142?\u201d \u2013 zapyta\u0142 podobno na widok obrazu odwiedzaj\u0105cy pracowni\u0119 Picassa niemiecki dygnitarz. \u201eNie\u201d \u2013<\/p>\n
odpar\u0142 malarz. \u201eTo pan\u201d. Prezentowan\u0105 w 1937 roku na paryskiej Wystawie \u015awiatowej \u201eGuernic\u0119\u201d artysta<\/p>\n
poleci\u0142 przekaza\u0107 Hiszpanii, gdy powr\u00f3ci tam demokracja. Genera\u0142 Franco prze\u017cy\u0142 Picassa i obraz trafi\u0142 do<\/p>\n
Madrytu dopiero w 1981 roku.<\/p>\n
Ta historia i p\u00f3\u017aniejsza dzia\u0142alno\u015b\u0107 we Francuskiej Partii Komunistycznej najwyra\u017aniej zjedna\u0142y malarzowi<\/p>\n
sympati\u0119 w\u0142adz PRL, do\u0142o\u017cono bowiem wszelkich stara\u0144, by Picasso zjawi\u0142 si\u0119 na wroc\u0142awskim Kongresie<\/p>\n
Intelektualist\u00f3w w Obronie Pokoju. Artysta pocz\u0105tkowo nie by\u0142 zainteresowany, zignorowa\u0142 oficjalne<\/p>\n
zaproszenie, ust\u0105pi\u0142 dopiero po d\u0142ugich namowach polskiej delegacji, kt\u00f3ra obieca\u0142a nawet wys\u0142a\u0107 do Pary\u017ca<\/p>\n
samolot, byle tylko Picasso zaszczyci\u0142 Wroc\u0142aw swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105.<\/p>\n
Gdy malarz dotar\u0142 ju\u017c do Polski, tak mu si\u0119 spodoba\u0142a, \u017ce postanowi\u0142 odwiedzi\u0107 jeszcze Krak\u00f3w i Warszaw\u0119.<\/p>\n
Zapowiadany trzydniowy pobyt przed\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 do dw\u00f3ch tygodni. Picasso komplementowa\u0142 Polsk\u0119 ju\u017c w<\/p>\n
samolocie: utrzymywa\u0142, \u017ce nasza ziemia cieszy oko \u201ekubistycznymi\u201d widokami. Kiedy jednak znalaz\u0142 si\u0119 w<\/p>\n
Muzeum Narodowym, najd\u0142u\u017cej sta\u0142 przy realistycznych obrazach Matejki i Gierymskiego. Sam podarowa\u0142<\/p>\n
muzeum pi\u0119kne ceramiczne talerze w\u0142asnej roboty. Nim znalaz\u0142y si\u0119 w Warszawie, prezentowano je podczas<\/p>\n
wroc\u0142awskiego kongresu, a malarz z zaciekawieniem obserwowa\u0142 reakcje zwiedzaj\u0105cych wystaw\u0119.<\/p>\n
Zdecydowanie wola\u0142 to ni\u017c s\u0142uchanie przem\u00f3wie\u0144 radzieckich delegat\u00f3w, pomstuj\u0105cych na niewydarzone p\u0142ody<\/p>\n
zachodniej kultury. Przecie\u017c i malarstwo Picassa reprezentowa\u0142o \u201edekadencki\u201d nurt w sztuce.<\/p>\n
Humor arty\u015bcie poprawi\u0142y jednak wkr\u00f3tce polska w\u00f3dka oraz warszawskie osiedle Na Kole. By\u0142 zachwycony<\/p>\n
zastosowanym tam praktycznym rozwi\u0105zaniem: domy budowano na bazie gruzu pozosta\u0142ego po niemieckich<\/p>\n
bombardowaniach. Z par\u0105 architekt\u00f3w, Helen\u0105 i Szymonem Syrkusami, zwiedza\u0142 powstaj\u0105ce w ten spos\u00f3b<\/p>\n
mieszkania, coraz bardziej rozentuzjazmowany. W pewnym momencie poczu\u0142 wen\u0119 tw\u00f3rcz\u0105, chwyci\u0142 za w\u0119giel<\/p>\n
i narysowa\u0142 na \u015bcianie niewyko\u0144czonego jeszcze lokalu warszawsk\u0105 syrenk\u0119 dzier\u017c\u0105c\u0105 m\u0142otek. Mieszkanie<\/p>\n
natychmiast sta\u0142o si\u0119 celem wycieczek: ka\u017cdy chcia\u0142 zobaczy\u0107 oryginalne dzie\u0142o Picassa bez konieczno\u015bci<\/p>\n
uiszczania op\u0142aty. Dla ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3re zaj\u0119\u0142o lokum z syrenk\u0105, symbol Warszawy sta\u0142 si\u0119 rych\u0142o przyczyn\u0105<\/p>\n
udr\u0119ki: przychodzi\u0142o go ogl\u0105da\u0107 400 os\u00f3b dziennie. W 1953 roku uzyskano zgod\u0119 na zamalowanie rysunku.<\/p>\n
Wizyty usta\u0142y tak szybko, \u017ce dzi\u015b nie jeste\u015bmy nawet pewni, o kt\u00f3re mieszkanie chodzi\u0142o. Wymienia si\u0119 trzy<\/p>\n
adresy. Pod \u017cadnym z nich nie zobaczymy ju\u017c jednak syrenki, kt\u00f3r\u0105 obecnie mo\u017cna odnale\u017a\u0107 tylko na<\/p>\n
fotografiach i\u2026 gad\u017cetach reklamowych. Wykorzystano ciekaw\u0105 zasad\u0119: tylko gdyby rysunek nadal widnia\u0142 na<\/p>\n
\u015bcianie mieszkania, chroni\u0142oby go prawo autorskie. Nie dotyczy ono dzie\u0142a sztuki, kt\u00f3re przesta\u0142o istnie\u0107. Tym<\/p>\n
samym syrenka z m\u0142otkiem, odtworzona dzi\u0119ki zachowanym zdj\u0119ciom, mog\u0142a bez przeszk\u00f3d trafi\u0107 na<\/p>\n
pami\u0105tkowe kubki. Zwolennikom pogl\u0105du, \u017ce kopia si\u0119 nie liczy, pozostaje rodzinny album Stanis\u0142awa<\/p>\n
To\u0142wi\u0144skiego, dawnego prezydenta Warszawy. Picasso by\u0142 u niego na obiedzie, a poproszony o jak\u0105\u015b pami\u0105tk\u0119,<\/p>\n
narysowa\u0142 w albumie kolejn\u0105 syrenk\u0119 z m\u0142otkiem. Istnieje do dzi\u015b \u2013 ale wymiary 21 x 29 cm to jednak nie<\/p>\n
imponuj\u0105ce 1,8 x 1,7 m z osiedla Na Kole\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"