<\/p>\n
Jak go\u015bci\u0107 kr\u00f3la<\/p>\n
\u201eGrzeczno\u015b\u0107 wszystkim nale\u017cy, lecz ka\u017cdemu inna\u201d \u2013 poucza\u0142 m\u0142odzie\u017c S\u0119dzia w \u201ePanu Tadeuszu\u201d.<\/p>\n
Odr\u00f3\u017cnia\u0142 przy tym grzeczno\u015b\u0107 \u201ekupieck\u0105\u201d od \u201estaropolskiej\u201d. Na czym polega\u0142a r\u00f3\u017cnica? \u201eKupiecka\u201d<\/p>\n
grzeczno\u015b\u0107 sprowadza\u0142a si\u0119 do zaprezentowania wdzi\u0119ku osobistego: zgrabnych uk\u0142onach,<\/p>\n
czaruj\u0105cych u\u015bmiechach. \u201eStaropolski\u201d savoir-vivre uczy\u0142 szacunku dla innych, nakazywa\u0142 pami\u0119\u0107 o<\/p>\n
hierarchii spo\u0142ecznej i oddawanie ka\u017cdemu nale\u017cnych mu honor\u00f3w. Niestety taka grzeczno\u015b\u0107 \u2013 jak<\/p>\n
dodawa\u0142 S\u0119dzia \u2013 \u201enie jest nauk\u0105 \u0142atw\u0105 ani ma\u0142\u0105\u201d.<\/p>\n
Kiedy ju\u017c j\u0105 jednak opanowano, mog\u0142a przynosi\u0107 znaczne profity. Mistrzem grzeczno\u015bci<\/p>\n
staropolskiej by\u0142 Stanis\u0142aw Radziejowski, wojewoda \u0142\u0119czycki \u017cyj\u0105cy na prze\u0142omie XVI i XVII wieku.<\/p>\n
\u201eW ca\u0142ej Polsce nie bawiono si\u0119 tak weso\u0142o, dostatnio i swobodnie, jak w Radziejowicach\u201d \u2013 pisa\u0142<\/p>\n
historyk Ludwik Kubala. \u201eZdaje si\u0119, \u017ce to by\u0142y najwa\u017cniejsze zas\u0142ugi, jakie stary wojewoda odda\u0142<\/p>\n
krajowi\u201d. Bez ironii mo\u017cna jednak powiedzie\u0107, \u017ce Stanis\u0142aw zrobi\u0142 naprawd\u0119 wiele, by przywr\u00f3ci\u0107<\/p>\n
swemu rodowi dobre imi\u0119. Reputacj\u0119 Radziejowskich mocno nadszarpn\u0119\u0142y zgony dw\u00f3ch m\u0142odych<\/p>\n
ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich. Dzi\u015b najcz\u0119\u015bciej przyjmuje si\u0119, \u017ce spowodowa\u0142a je gru\u017alica, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni<\/p>\n
jednak podejrzewali otrucie, a jako morderczyni\u0119 wskazywali Katarzyn\u0119 Radziejowsk\u0105. Dopiero po<\/p>\n
kilkudziesi\u0119ciu latach nazwisko to zacz\u0119\u0142o si\u0119 lepiej kojarzy\u0107.<\/p>\n
Stanis\u0142aw Radziejowski wykorzystywa\u0142 ka\u017cd\u0105 szans\u0119, kt\u00f3r\u0105 dostawa\u0142 od losu. Ma\u0142\u017ce\u0144stwa z<\/p>\n
Katarzyn\u0105 Sobiesk\u0105 i Krystyn\u0105 Sapie\u017cank\u0105 zapewni\u0142y mu awans spo\u0142eczny. Przenosiny stolicy Polski<\/p>\n
do Warszawy umo\u017cliwi\u0142y ambitnemu wojewodzie kolejne sukcesy: w Radziejowicach ch\u0119tnie<\/p>\n
zatrzymywali si\u0119 wielmo\u017cowie podr\u00f3\u017cuj\u0105cy z Krakowa, nawet sam kr\u00f3l. Okoliczno\u015bciowy druk<\/p>\n
\u201eHospes grati animi\u201d pokazuje, jak Radziejowski podejmowa\u0142 W\u0142adys\u0142awa IV, kt\u00f3ry postanowi\u0142<\/p>\n
zaszczyci\u0107 wojewod\u0119 podawaniem jego syna do chrztu. Przyby\u0142 w go\u015bcin\u0119 22 listopada 1632 roku.<\/p>\n
Powitanie w\u0142adcy trwa\u0142o bardzo d\u0142ugo: Radziejowski wyg\u0142osi\u0142 okoliczno\u015bciow\u0105 mow\u0119, nast\u0119pnie<\/p>\n
odby\u0142a si\u0119 ceremonia ca\u0142owania kr\u00f3lewskiej r\u0119ki przez zgromadzonych, potem wznoszono liczne<\/p>\n
okrzyki na cze\u015b\u0107 monarchy i strzelano z dzia\u0142ek wiwatowych.<\/p>\n
U\u017cytek z dzia\u0142ek robiono i p\u00f3\u017aniej: podczas obiadu (por\u0119 podania do sto\u0142u na pro\u015bb\u0119 gospodarza<\/p>\n
wybra\u0142 kr\u00f3l) fetowano w ten spos\u00f3b nawet drobiazgi, jak wypicie pierwszego \u0142yku wina. Gdy uczyni\u0142<\/p>\n
to W\u0142adys\u0142aw IV, dzia\u0142ka zagrzmia\u0142y trzykrotnie. Gdy napi\u0142 si\u0119 jego syn \u2013 dwukrotnie, stosownie do<\/p>\n
rangi go\u015bcia. Biesiadowano trzy godziny, a by\u0142 to dopiero pierwszy z czterech dni wizyty.<\/p>\n
Radziejowski pami\u0119ta\u0142 o wszystkim: nadaniu chrze\u015bniakowi mi\u0142o\u015bciwie panuj\u0105cego jedynie s\u0142usznego<\/p>\n
imienia W\u0142adys\u0142aw, zabawieniu go\u015bci koncertem, zwiedzaniem pa\u0142acowego zwierzy\u0144ca i polowaniem,<\/p>\n
przygotowaniu osobnych uczt dla kr\u00f3lewicz\u00f3w, senator\u00f3w czy urz\u0119dnik\u00f3w, wreszcie umiej\u0119tnym<\/p>\n
odegraniu scenki b\u0142agania monarchy, by raczy\u0142 zosta\u0107 w Radziejowicach jeszcze jeden dzie\u0144 d\u0142u\u017cej.<\/p>\n
\u201eWybitne talenty towarzyskie\u201d \u2013 podsumowa\u0142a autorka artyku\u0142u o \u201eHospes\u2026\u201d Maria Wichowa.<\/p>\n
A grzeczno\u015b\u0107 dla ludzi ni\u017cszego stanu? Anna Burzy\u0144ska-Kamieniecka podda\u0142a analizie wydany w<\/p>\n
1590 roku \u201eWokabularz rozmaitych i potrzebnych sentencji polskim i niemieckim m\u0142odzie\u0144com na<\/p>\n
po\u017cytek teraz zebrany\u201d. Owe rozm\u00f3wki polsko-niemieckie ucz\u0105, jak by\u0107 grzecznym dla r\u00f3wnych<\/p>\n
sobie, cho\u0107 nieobecno\u015b\u0107 senator\u00f3w nie oznacza zaniku hierarchii spo\u0142ecznej. Przede wszystkim nale\u017cy<\/p>\n
szanowa\u0107 starszych wiekiem i urz\u0119dem (\u201eprze\u0142o\u017cone ludzie miej w wielkiej poczesno\u015bci\u201d). Wypada<\/p>\n
te\u017c pozdrawia\u0107 chorych (\u201eKichaj\u0105cemu co mam rzec? Bo\u017ce was uzdr\u00f3w, mi\u0142y panie\u201d). Sympati\u0119<\/p>\n
zjedna nam r\u00f3wnie\u017c zadbanie o higien\u0119 (\u201eSczesz w\u0142osy, a nie chod\u017a kud\u0142ato\u201d, \u201eJest ch\u0119doga rzecz<\/p>\n
paznogcie obrzeza\u0107\u201d). Niestety dowiadujemy si\u0119 te\u017c, \u017ce cz\u0142owiek ubogi \u201eza nic u ludzi nie stoi\u201d.<\/p>\n
Czy\u017cby nawet najwyszuka\u0144sza staropolska grzeczno\u015b\u0107 nie rekompensowa\u0142a pustej sakiewki?<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"