<\/p>\n
Malowanie nieznanego<\/p>\n
<\/p>\n
Historycy do dzi\u015b spekuluj\u0105, co si\u0119 sta\u0142o z mieszka\u0144cami Zaginionej Kolonii, czyli pierwszej<\/p>\n
angielskiej osady, kt\u00f3ra powsta\u0142a w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Zgin\u0119li z r\u0105k Indian? Zasiedlili inne tereny?<\/p>\n
Opu\u015bcili Ameryk\u0119 na statku, kt\u00f3ry zaton\u0105\u0142? A mo\u017ce do\u0142\u0105czyli do tubylc\u00f3w i zacz\u0119li \u017cy\u0107 jak oni? Nie<\/p>\n
wiedzia\u0142 tego nawet gubernator kolonii John White. Po\u017ceglowa\u0142 do Anglii po zapasy, a gdy wr\u00f3ci\u0142, nie<\/p>\n
zasta\u0142 w forcie \u017cywej duszy. Zosta\u0142y mu tylko namalowane w Ameryce akwarele. Mo\u017ce \u017ca\u0142owa\u0142<\/p>\n
w\u00f3wczas, \u017ce zamiast scen z \u017cycia kolonist\u00f3w uwiecznia\u0142 miejscowych Indian, lokalne ceremonie i<\/p>\n
sprz\u0119ty, etnografowie s\u0105 mu jednak wdzi\u0119czni. Tak wczesne i szczeg\u00f3\u0142owe wizerunki mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n
szesnastowiecznej Karoliny P\u00f3\u0142nocnej to rzecz cenna, nawet je\u015bli ma\u0142a Indianka z akwareli zamiast<\/p>\n
zabawek odziedziczonych po przodkach trzyma lalk\u0119 w gorsecie i d\u0142ugiej sukni.<\/p>\n
Zabawka jest ubrana jak Europejka, ale dziewczynk\u0119 i jej matk\u0119 White namalowa\u0142 w strojach<\/p>\n
india\u0144skich. Kobieta ma futrzan\u0105 sp\u00f3dnic\u0119, d\u0142ugi naszyjnik na odkrytych piersiach, wiele tatua\u017cy. W<\/p>\n
r\u0119ku niesie tykw\u0119. Na innych rysunkach White\u2019a widzimy Indian prezentuj\u0105cych rytualny taniec,<\/p>\n
u\u017cywaj\u0105cych oryginalnych instrument\u00f3w muzycznych, dzier\u017c\u0105cych \u0142uki, zasiadaj\u0105cych do skromnego<\/p>\n
posi\u0142ku. Nie s\u0105 jeszcze idealizowani ani demonizowani, to domena p\u00f3\u017aniejszych wiek\u00f3w.<\/p>\n
John Webber, artysta, kt\u00f3ry dwie\u015bcie lat po ekspedycji White\u2019a do\u0142\u0105czy\u0142 do trzeciej wyprawy<\/p>\n
kapitana Cooka, malowa\u0142 ju\u017c mieszka\u0144c\u00f3w Hawaj\u00f3w i Nowej Zelandii w inny spos\u00f3b. M\u0119\u017cczyzn<\/p>\n
uprawiaj\u0105cych sport przedstawia\u0142 w pozach gladiator\u00f3w, egzotyczne pi\u0119kno\u015bci Webbera na\u015bladowa\u0142y<\/p>\n
gesty kobiet malowanych przez angielskich portrecist\u00f3w. Prawdziwe pi\u0119kno musia\u0142o pozostawa\u0107 w<\/p>\n
zgodzie z europejskim kanonem. St\u0105d malowani przez Alexandra Buchana mieszka\u0144cy Ziemi<\/p>\n
Ognistej, pokazywani bez upi\u0119ksze\u0144, opisani zostali jako \u201eniezgrabni\u201d, a odcie\u0144 ich sk\u00f3ry mia\u0142<\/p>\n
przypomina\u0107 \u201ezardzewia\u0142e \u017celazo\u201d. P\u00f3\u0142nagie cia\u0142a mieszka\u0144c\u00f3w odleg\u0142ych zak\u0105tk\u00f3w ziemi zacz\u0119to<\/p>\n
postrzega\u0107 jako przejaw wyuzdania. Popularno\u015b\u0107 zyska\u0142y poczt\u00f3wki przedstawiaj\u0105ce rozebrane<\/p>\n
Indianki: w\u0105tpliwe walory poznawcze by\u0142y tu pretekstem dla prezentowania erotyki.<\/p>\n
Schlebianie gustom Europejczyk\u00f3w bardzo wcze\u015bnie zacz\u0119\u0142o bra\u0107 g\u00f3r\u0119 nad wiernym<\/p>\n
dokumentowaniem odmienno\u015bci egzotycznych lud\u00f3w. Gdy w XVII wieku malarz Albert Eckhout<\/p>\n
tworzy\u0142 portrety mieszka\u0144c\u00f3w holenderskich kolonii, wszyscy oni wygl\u0105dali podobnie. Murzynka i<\/p>\n
kobieta mamelucka obie przedstawione zosta\u0142y w kontrapo\u015bcie, identycznym ruchem podnosz\u0105 kosze<\/p>\n
z kwiatami lub owocami. Jak chodzi\u0142y czy sta\u0142y, zanim artysta zacz\u0105\u0142 dostosowywa\u0107 sylwetki<\/p>\n
modelek do przyzwyczaje\u0144 swoich ziomk\u00f3w, nie wiadomo. Kiedy w wieku XVIII William Hodges<\/p>\n
tworzy\u0142 ciekawe wizerunki Maorys\u00f3w, kompozycja r\u00f3wnie\u017c typowa by\u0142a dla portret\u00f3w europejskich.<\/p>\n
Zreszt\u0105 i te portrety psuto niewolniczym kopiowaniem schemat\u00f3w: na przyk\u0142ad wizerunek podr\u00f3\u017cnika<\/p>\n
czy naukowca nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 obej\u015b\u0107 bez globusa.<\/p>\n
Do dzi\u015b utrzyma\u0142a si\u0119 chyba tylko aprobata dla schemat\u00f3w stosowanych w ilustracji botanicznej. Jej<\/p>\n
model wypracowano w po\u0142owie XVIII wieku, gdy wzros\u0142o zainteresowanie taksonomi\u0105. \u015awietnym<\/p>\n
przyk\u0142adem po\u0142\u0105czenia praktycyzmu z artyzmem jest Maria Sibylla Merian, pionierka entomologii.<\/p>\n
Opisa\u0142a wiele nowych gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t, ale stworzy\u0142a te\u017c pi\u0119kne akwarele, na kt\u00f3rych<\/p>\n
mo\u017cna by\u0142o obejrze\u0107 cho\u0107by proces metamorfozy poczwarki. Zapomnian\u0105 po \u015bmierci Mari\u0119 Sibyll\u0119<\/p>\n
odkry\u0142 na nowo XX wiek. Uda\u0142a si\u0119 jej trudna sztuka: zwyci\u0119\u017cy\u0142a jako badaczka i artystka zarazem.<\/p>\n
Jej klasyfikacja motyli i ciem obowi\u0105zuje do dzisiaj, akwarele za\u015b osi\u0105gaj\u0105 wysokie ceny na aukcjach.<\/p>\n
A przecie\u017c Merian by\u0142a dyletantk\u0105, nie odebra\u0142a \u017cadnego formalnego wykszta\u0142cenia botanicznego ani<\/p>\n
artystycznego. Wystarczy\u0142y dobre rady, otwarty umys\u0142 i podr\u00f3\u017c do Surinamu\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"