<\/p>\n
Okrutna odmiana losu, czyli \u017cycie na\u015bladuj\u0105ce sztuk\u0119<\/p>\n
<\/p>\n
Dzi\u015b przyjmujemy na og\u00f3\u0142, \u017ce \u015bwiat i ludzie z czasem staj\u0105 si\u0119 coraz lepsi. Post\u0119powi technicznemu<\/p>\n
towarzyszy i moralny, pogardzane wcze\u015bniej grupy spo\u0142eczne zdobywaj\u0105 coraz wi\u0119cej praw, wybory dawniej<\/p>\n
uwa\u017cane za konieczne zaczynaj\u0105 by\u0107 nazywane zbrodniami\u2026 Staro\u017cytni widzieli to inaczej. Im dawniejsze<\/p>\n
czasy, tym lepsi ludzie, mniej okrucie\u0144stwa, wi\u0119cej sprawiedliwo\u015bci. Tak te\u017c uj\u0105\u0142 to Owidiusz w s\u0142ynnych<\/p>\n
\u201eMetamorfozach\u201d: najpierw nasta\u0142 wiek z\u0142oty, szcz\u0119\u015bliwy okres, gdy ludzie nie krzywdzili bli\u017anich mimo<\/p>\n
nieznajomo\u015bci praw i zaznawali dostatku dzi\u0119ki wiecznemu latu. Wiek srebrny przyni\u00f3s\u0142 zim\u0119, a z ni\u0105<\/p>\n
niewygody, trudno\u015bci w zdobywaniu po\u017cywienia i ucisk zwierz\u0105t wykorzystywanych do pracy na roli. Wiek<\/p>\n
spi\u017cowy by\u0142 z kolei \u201edziki, niespokojny\u201d. Wreszcie przyszed\u0142 wiek \u017celazny: czas wojen, nienawi\u015bci, chciwo\u015bci,<\/p>\n
podst\u0119pu i zbrodni.<\/p>\n
Co na to mieszka\u0144cy Olimpu? Zareagowali podobnie jak B\u00f3g chrze\u015bcija\u0144ski: zes\u0142ali potop. Przy \u017cyciu<\/p>\n
pozostali tylko najbogobojniejsi z ludzi, Deukalion i Pyrra. W \u201eMetamorfozach\u201d, aby na nowo zaludni\u0107 \u015bwiat,<\/p>\n
zgodnie ze wskaz\u00f3wkami Temidy \u201ekamienie ciskaj\u0105 na pole\u201d. \u201eCz\u0119\u015b\u0107 ziemna lub wilgotna, co kamie\u0144 sk\u0142ada\u0142a, \/<\/p>\n
Zaraz przechodzi w cia\u0142o\u201d \u2013 napisa\u0142 Owidiusz o tym osobliwym akcie stworzenia cz\u0142owieka. \u201eCz\u0119\u015b\u0107 twarda i<\/p>\n
niezgi\u0119ta w ko\u015bci si\u0119 przemienia\u201d. Kamienie sta\u0142y si\u0119 lud\u017ami, a ci mogli podlega\u0107 kolejnym przemianom.<\/p>\n
Najcz\u0119\u015bciej dzia\u0142o si\u0119 to w\u00f3wczas, gdy po raz kolejny obrazili bog\u00f3w. Zwykle czynili to z pychy. VI ksi\u0119ga<\/p>\n
\u201eMetamorfoz\u201d zawiera mi\u0119dzy innymi smutn\u0105 histori\u0119 Arachne, ksi\u0119\u017cniczki niezwykle bieg\u0142ej w sztuce tkackiej,<\/p>\n
kt\u00f3ra przechwa\u0142kami na temat swojego talentu rozgniewa\u0142a bogini\u0119 m\u0105dro\u015bci Minerw\u0119 (czyli greck\u0105 Aten\u0119).<\/p>\n
Dosz\u0142o do pojedynku na krosna: spod r\u0119ki Minerwy wysz\u0142a tkanina przedstawiaj\u0105ca pot\u0119g\u0119 bog\u00f3w i przyk\u0142ady<\/p>\n
srogich kar spotykaj\u0105cych bezczelnych \u015bmiertelnik\u00f3w. Arachne zlekcewa\u017cy\u0142a gro\u017ab\u0119: wyhaftowa\u0142a sceny<\/p>\n
o\u015bmieszaj\u0105ce bog\u00f3w, przedstawiaj\u0105ce ich romanse ze \u015bmiertelniczkami. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce talentem nie ust\u0119puje<\/p>\n
Minerwie. W\u015bciek\u0142a bogini zniszczy\u0142a dzie\u0142o Arachne, a ta w rozpaczy postanowi\u0142a si\u0119 powiesi\u0107. Minerwa<\/p>\n
uratowa\u0142a dziewczyn\u0119, ale zmieni\u0142a jej posta\u0107. \u201eZ brzucha ni\u0107 wysnuwa i jako paj\u0105k tka prz\u0119dziwo\u201d \u2013<\/p>\n
podsumowa\u0142 to przeistoczenie Owidiusz.<\/p>\n
Metamorfozy nie bywa\u0142y jednak wy\u0142\u0105cznie udzia\u0142em ludzi. W V ksi\u0119dze dzie\u0142a Owidiusza znajdziemy histori\u0119<\/p>\n
zatytu\u0142owan\u0105 \u201eNimfa Cyjano rozp\u0142ywa si\u0119 w wod\u0119\u201d. Chodzi o najad\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a towarzyszk\u0105 zabaw Prozerpiny,<\/p>\n
c\u00f3rki bogini Ceres. Prozerpin\u0119 upatrzy\u0142 sobie na \u017con\u0119 Pluton, b\u00f3g \u015bwiata podziemnego, ale Ceres by\u0142a<\/p>\n
nieprzychylna temu zwi\u0105zkowi. W rezultacie Pluton zdecydowa\u0142 si\u0119 na porwanie. Cyjano by\u0142a \u015bwiadkiem tego<\/p>\n
zdarzenia i mimo w\u0105t\u0142ych si\u0142 jako jedyna usi\u0142owa\u0142a przeszkodzi\u0107 porywaczowi. Za\u0142amana niepowodzeniem,<\/p>\n
zacz\u0119\u0142a wylewa\u0107 tak wiele \u0142ez, \u017ce zosta\u0142a przemieniona w jezioro, maj\u0105ce barw\u0119 cyjanu. Ksi\u0119ga V opowiada te\u017c<\/p>\n
dzieje innej nieszcz\u0119\u015bliwej nimfy: Aretuzy, uciekaj\u0105cej przed niechcianymi zalotami boga rzeki Alfejosa.<\/p>\n
Jedynym ratunkiem okaza\u0142a si\u0119 zamiana nimfy w \u017ar\u00f3d\u0142o, nosz\u0105ce odt\u0105d jej imi\u0119.<\/p>\n
U Owidiusza ma\u0142o kt\u00f3ra przemiana oznacza szcz\u0119\u015bliwe zako\u0144czenie. Przeciwnie, w \u201eMetamorfozach\u201d<\/p>\n
powtarza si\u0119 motyw nag\u0142ej i okrutnej odmiany losu. Niobe, szcz\u0119\u015bliwa i dumna matka czterna\u015bciorga dzieci,<\/p>\n
traci je wszystkie. Hekuba by\u0142a kr\u00f3low\u0105 Troi: po upadku miasta zmieni\u0142a si\u0119 w suk\u0119 wyj\u0105c\u0105 na grobie syna. Z<\/p>\n
sielanki w rozpacz osun\u0119li si\u0119 Orfeusz, Pyram, Midas, Dejanira. Gdy spisywa\u0142 ich historie, Owidiusz nie<\/p>\n
podejrzewa\u0142, \u017ce kr\u00f3tko po uko\u0144czeniu \u201eMetamorfoz\u201d sam spadnie na dno. Do dzi\u015b nie wiemy dok\u0142adnie, za jakie<\/p>\n
przewiny w\u0142adaj\u0105cy Rzymem Oktawian August skaza\u0142 poet\u0119 na banicj\u0119. Owidiusz zmar\u0142 po dziesi\u0119ciu latach w<\/p>\n
Tomis (dzisiejsza rumu\u0144ska Konstanca). Dzie\u0142o, kt\u00f3re pozostawi\u0142, okaza\u0142o si\u0119 jednak nie\u015bmiertelne: w epilogu<\/p>\n
\u201eMetamorfoz\u201d czytamy, \u017ce nie zaszkodzi im nawet gniew bog\u00f3w. Tych samych bog\u00f3w, kt\u00f3rzy obr\u00f3cili wniwecz<\/p>\n
dzie\u0142a pot\u0119\u017cnych kr\u00f3l\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"