<\/p>\n
Chi\u0144skie zniewie\u015bcienie, czyli moda na lak\u0119 i porcelan\u0119<\/p>\n
Okre\u015blenie \u201echinoiserie\u201d jest nieco myl\u0105ce. W osiemnastowiecznej Europie nazywano tak przyk\u0142ady<\/p>\n
stylu na\u015bladuj\u0105cego nie tylko sztuk\u0119 chi\u0144sk\u0105, lecz tak\u017ce japo\u0144sk\u0105. Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, ostateczny<\/p>\n
rezultat prac artyst\u00f3w i tak najwi\u0119cej mia\u0142 wsp\u00f3lnego z kultur\u0105 europejsk\u0105. Meble wci\u0105\u017c mia\u0142y<\/p>\n
swojskie kszta\u0142ty, a w \u201echi\u0144skich\u201d pokojach sufity podtrzymywa\u0142y greckie kolumny. Powiew egzotyki<\/p>\n
zapewnia\u0142y g\u0142\u00f3wnie nietypowe zdobnictwo i u\u017cycie orientalnych materia\u0142\u00f3w, jak laka czy porcelana.<\/p>\n
Ta ostatnia budzi\u0142a tak wielki zachwyt, \u017ce tworzono ca\u0142e \u201epokoje porcelanowe\u201d. By\u0142y to wn\u0119trza od<\/p>\n
pod\u0142ogi a\u017c po sufit wype\u0142nione wyrobami z porcelany, nasuwaj\u0105ce my\u015bl o horror vacui. W 1695<\/p>\n
uko\u0144czono prace nad pokojem porcelanowym w Oranienburgu. Na zachowanym rysunku widzimy, \u017ce<\/p>\n
bibeloty przytwierdzone s\u0105 nawet do kolumn, zreszt\u0105 jo\u0144skich. Podobnie wygl\u0105da Gabinet Porcelany<\/p>\n
w Charlottenburgu: na przestrzeni kilku metr\u00f3w kwadratowych st\u0142oczone s\u0105 dziesi\u0105tki eksponat\u00f3w,<\/p>\n
mi\u0119dzy wazami i talerzami l\u015bni\u0105 szeregi przytwierdzonych do \u015bcian fili\u017canek. Tu tak\u017ce elementy<\/p>\n
architektury greckiej wyst\u0105pi\u0142y w roli \u201ewieszak\u00f3w\u201d na chi\u0144skie dzie\u0142a sztuki. Ludwik XIV zarz\u0105dzi\u0142 z<\/p>\n
kolei budow\u0119 pa\u0142acyku, kt\u00f3rego zewn\u0119trzne \u015bciany wy\u0142o\u017cono porcelanowymi kaflami. Niestety<\/p>\n
wkr\u00f3tce zacz\u0119\u0142y one spada\u0107 na ziemi\u0119.<\/p>\n
Mniej nara\u017cone na zniszczenie by\u0142y dekoracje z laki. Europejczycy przepadali za jej g\u0142adk\u0105,<\/p>\n
\u015bwietlist\u0105 struktur\u0105 i g\u0142\u0119bok\u0105 kolorystyk\u0105. Pokoje lakowe urz\u0105dzono mi\u0119dzy innymi w wiede\u0144skim<\/p>\n
Sch\u00f6nbrunnie i tury\u0144skim Palazzo Reale. Na zamku Rosenborg zgodnie z \u017cyczeniem kr\u00f3la Krystiana<\/p>\n
IV urz\u0105dzono sypialni\u0119 zdobion\u0105 lak\u0105. Moda na ten materia\u0142 przenikn\u0119\u0142a i do Polski: lak\u0119<\/p>\n
sprowadzano mi\u0119dzy innymi do dekoracji wn\u0119trz pa\u0142ac\u00f3w w Wilanowie czy Podhorcach. \u201eChi\u0144skie\u201d<\/p>\n
pokoje uchodzi\u0142y za idealne miejsce niezobowi\u0105zuj\u0105cych spotka\u0144 towarzyskich, podczas kt\u00f3rych<\/p>\n
mo\u017cna by\u0142o skosztowa\u0107 herbaty, znanej od wieku XVII, ale wtedy traktowanej jeszcze jako lekarstwo.<\/p>\n
Co\u015b z takiego postrzegania herbaty musia\u0142o jednak dotrwa\u0107 do drugiej po\u0142owy XVIII stulecia, skoro<\/p>\n
morali\u015bci oskar\u017cali w\u00f3wczas m\u0119\u017cczyzn pij\u0105cych ten nap\u00f3j o zniewie\u015bcia\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n
Faktem jest, \u017ce na rokokowych europejskich tapetach przedstawiaj\u0105cych chi\u0144sk\u0105 ro\u015blinno\u015b\u0107 i<\/p>\n
architektur\u0119 wszystko wygl\u0105da, jakby przez pierwszy lepszy podmuch wiatru mog\u0142o zosta\u0107<\/p>\n
roztrzaskane lub wyrwane z korzeniami. Drzewa s\u0105 wiotkie, architektura drewniana i a\u017curowa, a<\/p>\n
Chi\u0144czycy zdaj\u0105 si\u0119 nie mie\u0107 si\u0142y na nic pr\u00f3cz trzymania nad g\u0142owami parasolek lub przesiadywania<\/p>\n
pod palmami. Taki Kraj \u015arodka widzimy cho\u0107by na projektach tapet, kt\u00f3re dla kr\u00f3la Stanis\u0142awa<\/p>\n
Augusta Poniatowskiego przygotowa\u0142 Jean Pillement. W\u0142adca bardzo gustowa\u0142 w chinoiserie:<\/p>\n
\u0141azienki nami\u0119tnie zape\u0142nia\u0142 orientalnymi altanami, mostkami i galeryjkami. Za motywy dekoracyjne<\/p>\n
s\u0142u\u017cy\u0142y smoki albo\u2026 g\u0142owy Chi\u0144czyk\u00f3w. \u017byrandol zdobi\u0105cy sal\u0119 hiszpa\u0144skiego Pa\u0142acu Kr\u00f3lewskiego<\/p>\n
dekorowa\u0142 tymczasem Chi\u0144czyk w ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci, zwisaj\u0105cy z dziwacznej palmy.<\/p>\n
To, co w XVIII wieku zachwyca\u0142o kr\u00f3l\u00f3w, sto lat p\u00f3\u017aniej by\u0142o ju\u017c zupe\u0142nie niemodne. W niepami\u0119\u0107<\/p>\n
odesz\u0142y pawilony herbaciane, kryte lak\u0105 pianina i pokoje porcelanowe. To ostatnie z najwi\u0119ksz\u0105<\/p>\n
satysfakcj\u0105 przyj\u0119li Portugalczycy, kt\u00f3rzy czuli si\u0119 obra\u017ceni, gdy na zagranicznych dworach zamiast<\/p>\n
z\u0142otych talerzy dostawali przy wieczerzy porcelanowe, jako rzekomo cenniejsze. Znikn\u0119\u0142y budowle z<\/p>\n
wywini\u0119tymi na zewn\u0105trz daszkami. W architekturze XIX i XX wieku struktury mniej lub bardziej<\/p>\n
wiernie na\u015bladuj\u0105ce budownictwo chi\u0144skie pojawia\u0142y si\u0119 ju\u017c tylko wyj\u0105tkowo. W latach 20. XIX<\/p>\n
wieku ogr\u00f3d jednego z wiede\u0144skich pa\u0142ac\u00f3w wzbogacono przyk\u0142adowo o nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do stylu<\/p>\n
chinoiserie altank\u0119 na rakiety tenisowe. Skromna to inicjatywa \u2013 i jak\u017ce daleka od projekt\u00f3w<\/p>\n
osiemnastowiecznych, kiedy Chiny kojarzy\u0142y si\u0119 z przeciwie\u0144stwem wysi\u0142ku fizycznego!<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"