<\/p>\n
Nieuko\u0144czona znaczy autentyczna, czyli o francuskich katedrach<\/p>\n
<\/p>\n
We Francji dojrza\u0142y gotyk nazywany jest stylem promienistym. Okre\u015blenie to dotyczy promienistego<\/p>\n
uk\u0142adu maswerk\u00f3w w wykonywanych wtedy rozetach, ale pierwsze skojarzenie laika b\u0119dzie zapewne<\/p>\n
zwi\u0105zane z promieniami s\u0142o\u0144ca. Niebezpodstawnie zreszt\u0105, bo do wn\u0119trz trzynasto- i<\/p>\n
czternastowiecznych francuskich katedr przenika\u0142o znacznie wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a, ni\u017c to mia\u0142o miejsce w<\/p>\n
przypadku surowych budowli roma\u0144skich. System przyporowy umo\u017cliwi\u0142 stabilizacj\u0119 konstrukcji<\/p>\n
katedr: odci\u0105\u017cano mury naw g\u0142\u00f3wnych, przenoszono si\u0142y niszcz\u0105ce sklepienie na zewn\u0105trz korpus\u00f3w<\/p>\n
\u015bwi\u0105ty\u0144. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna by\u0142o budowa\u0107 wy\u017csze katedry, a w ich \u015bcianach umieszcza\u0107 ogromne<\/p>\n
okna, wype\u0142nione pi\u0119knymi witra\u017cami. Nie umiano jednak wykonywa\u0107 oblicze\u0144 statycznych<\/p>\n
konstrukcji: w kwestii obci\u0105\u017ce\u0144 jej struktury trzeba si\u0119 by\u0142o opiera\u0107 na do\u015bwiadczeniu budowniczych.<\/p>\n
Stawiaj\u0105cy katedr\u0119 zak\u0142adali, \u017ce nie do\u017cyj\u0105 chwili uko\u0144czenia jej budowy. Koszty by\u0142y ogromne, a<\/p>\n
wytyczanie rzutu budowli za pomoc\u0105 pr\u0119t\u00f3w nie pomaga\u0142o w tworzeniu idealnych k\u0105t\u00f3w prostych:<\/p>\n
po\u015bpiech budowniczych grozi\u0142 zawaleniem konstrukcji. Kolejne elementy \u015bwi\u0105ty\u0144 dobudowywano w<\/p>\n
przeci\u0105gu kilkuset lat, co nieraz wida\u0107 go\u0142ym okiem. Ciekawym przyk\u0142adem jest katedra w Chartres:<\/p>\n
ma dwie wie\u017ce, z czego jedn\u0105 wyra\u017anie ni\u017csz\u0105 i mniej efektown\u0105. Ta powsta\u0142a w XII wieku, wie\u017ca<\/p>\n
wy\u017csza za\u015b prawie czterysta lat p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n
Katedra w Chartres jako pierwsza we Francji po\u015bwi\u0119cona zosta\u0142a Maryi. W p\u00f3\u017aniejszych czasach<\/p>\n
katedry dedykowane \u201eNotre-Dame\u201d wyrasta\u0142y jednak jak grzyby po deszczu. Najbardziej znan\u0105 z nich<\/p>\n
jest \u015bwi\u0105tynia paryska, rozs\u0142awiona przez powie\u015b\u0107 Victora Hugo, trudno jednak uzna\u0107 t\u0119 budowl\u0119 za<\/p>\n
modelowy \u015bredniowieczny zabytek. Powa\u017cnie ucierpia\u0142a podczas rewolucji francuskiej (niewiele<\/p>\n
brakowa\u0142o, by ko\u015bci\u00f3\u0142 w og\u00f3le zburzono), a dziewi\u0119tnastowieczna renowacja wyrz\u0105dzi\u0142a katedrze<\/p>\n
kolejn\u0105 krzywd\u0119. Dosz\u0142o do znacz\u0105cych przekszta\u0142ce\u0144 wielu element\u00f3w, a niekt\u00f3re dzia\u0142ania<\/p>\n
renowator\u00f3w dzi\u015b uznaliby\u015bmy za zwyk\u0142y wandalizm. Uszkodzonych figur nie naprawiano: po prostu<\/p>\n
niszczono je i zast\u0119powano nowymi. Tylko dzi\u0119ki zachowanym rysunkom wiemy dzi\u015b, jak wygl\u0105da\u0142y<\/p>\n
niekt\u00f3re z oryginalnych dzie\u0142 sztuki zdobi\u0105cych katedr\u0119.<\/p>\n
Znacznie mniej zmieni\u0142a si\u0119 od czas\u00f3w \u015bredniowiecza katedra w Reims, cho\u0107 i j\u0105 rewolucjoni\u015bci<\/p>\n
potraktowali bardzo brutalnie: zniszczyli mi\u0119dzy innymi witra\u017ce, dzi\u015b zast\u0119powane przez dzie\u0142a Marca<\/p>\n
Chagalla. Przetrwa\u0142a na szcz\u0119\u015bcie pi\u0119kna Grupa Nawiedzenia, umieszczona w portalu katedry. Pozy<\/p>\n
rze\u017ab Maryi i \u015bwi\u0119tej El\u017cbiety oraz uk\u0142ad fa\u0142d ich kunsztownie drapowanych szat dowodz\u0105, \u017ce artysta<\/p>\n
musia\u0142 zna\u0107 sztuk\u0119 antyczn\u0105. Co ciekawe, wi\u0119kszo\u015b\u0107 takich rze\u017ab, dzi\u015b jednolicie be\u017cowych,<\/p>\n
malowano w \u015bredniowieczu jaskrawymi barwami. Same budowle ja\u015bnia\u0142y za\u015b biel\u0105, kt\u00f3ra z czasem<\/p>\n
ciemnia\u0142a. Katedry by\u0142y coraz barwniejsze, wy\u017csze, \u015bciany \u015bwi\u0105ty\u0144 cie\u0144sze i przeprute gigantycznymi<\/p>\n
witra\u017cami \u2013 a\u017c wreszcie budowniczowie doszli do kresu swoich mo\u017cliwo\u015bci. Niebotyczne sklepienie<\/p>\n
katedry w Beauvais okaza\u0142o si\u0119 przesad\u0105: budowla dwukrotnie run\u0119\u0142a.<\/p>\n
Nigdy nieuko\u0144czona, do dzi\u015b niestabilna, mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 jako przyk\u0142ad ambitnej pora\u017cki. Powszechny<\/p>\n
podziw w\u015br\u00f3d ludzi \u015bredniowiecza budzi\u0142o za to sanktuarium na normandzkiej wyspie Mont Saint-<\/p>\n
Michel. Warowny klasztor zbudowano na g\u00f3rzystym wzniesieniu w delcie rzecznej: ze sta\u0142ym l\u0105dem<\/p>\n
po\u0142\u0105czony by\u0142 tylko grobl\u0105, kt\u00f3ra dodatkowo podczas przyp\u0142ywu ulega\u0142a zalaniu. Trudno si\u0119 dziwi\u0107,<\/p>\n
\u017ce klasztor uchodzi\u0142 za niezdobyty, podlegaj\u0105cy szczeg\u00f3lnej boskiej opiece. Bezpiecznie mogli si\u0119 te\u017c<\/p>\n
czu\u0107 wierni z Albi: tamtejsza katedra \u015bwi\u0119tej Cecylii to ko\u015bci\u00f3\u0142 i zamek w jednym. Do dzi\u015b mo\u017cna<\/p>\n
ogl\u0105da\u0107 jej machiku\u0142y, przez kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o razi\u0107 wroga pociskami. Prac nie dopi\u0119to na ostatni<\/p>\n
guzik: wie\u017ca budowli pozosta\u0142a nieuko\u0144czona. Jak jednak podsumowa\u0142 sw\u00f3j odczyt Piotr Lasek: je\u015bli<\/p>\n
katedra gotycka wygl\u0105da na uko\u0144czon\u0105, to najpewniej jest dziewi\u0119tnastowieczn\u0105 podr\u00f3bk\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"