<\/p>\n
Prawda i zmy\u015blenie w \u017cyciu Jana Zumbacha<\/p>\n
Czy odznaczony Virtuti Militari dow\u00f3dca Dywizjonu 303 to dobry kandydat na bohatera<\/p>\n
narodowego? Pytanie sprawia wra\u017cenie retorycznego. S\u0142ynny lotnik Jan Zumbach bardzo jednak<\/p>\n
utrudni\u0142 zadanie rodzimym br\u0105zownikom: pracowa\u0142 jako przemytnik, by\u0142 najemnikiem, handlowa\u0142<\/p>\n
broni\u0105. Do wykazu rzeczywistych przewin Zumbacha ch\u0119tnie do\u0142\u0105czano winy urojone: niekt\u00f3rzy<\/p>\n
weterani krzywo patrzyli na jego \u015blub z Niemk\u0105 czy podtrzymywanie legendy o tym, jakoby czas<\/p>\n
sp\u0119dzony w elitarnej d\u0119bli\u0144skiej Szkole Podchor\u0105\u017cych wype\u0142nia\u0142y przysz\u0142ym pilotom g\u0142\u00f3wnie<\/p>\n
imprezy i romanse. Nie mog\u0142o by\u0107 tam jednak a\u017c tak pi\u0119knie: o jedno miejsce walczy\u0142o trzydziestu<\/p>\n
ch\u0119tnych, a kto zaniedbywa\u0142 obowi\u0105zki, szybko opuszcza\u0142 mury szko\u0142y. Zumbach wytrwa\u0142 \u2013<\/p>\n
promowano go na podporucznika ze specjalno\u015bci\u0105 pilota my\u015bliwskiego.<\/p>\n
W\u0142a\u015bciwie nie mia\u0142 prawa nim zosta\u0107, bo oszuka\u0142 komisj\u0119 poborow\u0105: sfa\u0142szowa\u0142 podpis matki,<\/p>\n
rzekomo wyra\u017caj\u0105cej zgod\u0119 na ochotnicze wst\u0105pienie syna do wojska, i zatai\u0142, \u017ce jest obywatelem<\/p>\n
szwajcarskim. Urodzi\u0142 si\u0119 co prawda w Ursynowie (w\u00f3wczas wie\u015b, dzi\u015b ju\u017c jedna z dzielnic<\/p>\n
Warszawy), mia\u0142 polsk\u0105 matk\u0119, ojciec by\u0142 jednak Szwajcarem i to po nim Jan Zumbach odziedziczy\u0142<\/p>\n
obywatelstwo. \u201eZgubi\u0142\u201d wi\u0119c paszport i zamiast niego pokaza\u0142 komisji poborowej akt urodzenia, gdzie<\/p>\n
nie by\u0142o rubryki zawieraj\u0105cej niewygodne dane.<\/p>\n
S\u0142usznie przypuszcza\u0142, \u017ce nieprzyjmuj\u0105ce w swe szeregi cudzoziemc\u00f3w Wojsko Polskie mo\u017ce tylko<\/p>\n
zyska\u0107 na tym ma\u0142ym oszustwie. Pocz\u0105tkowo nie mia\u0142 jednak szcz\u0119\u015bcia. Najpierw trafi\u0142 do 111.<\/p>\n
Eskadry My\u015bliwskiej w Warszawie \u2013 rok p\u00f3\u017aniej z\u0142ama\u0142 nog\u0119 przy l\u0105dowaniu. Po wybuchu wojny<\/p>\n
dotar\u0142 do Francji \u2013 i ju\u017c pierwsza powietrzna walka z Niemcami zako\u0144czy\u0142a si\u0119 zestrzeleniem<\/p>\n
samolotu Zumbacha. Uratowa\u0142 go spadochron. Dopiero w Anglii \u201eDonald\u201d (tak nazywano Zumbacha<\/p>\n
ze wzgl\u0119du na nietypowy kszta\u0142t nosa i charakterystyczny g\u0142os) naprawd\u0119 pokaza\u0142, co potrafi. 2<\/p>\n
sierpnia 1940 roku, gdy trwa\u0142a bitwa o Angli\u0119, przydzielono go do Dywizjonu 303. Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej<\/p>\n
Zumbach zestrzeli\u0142 dwa bombowce. Po kolejnych dwudziestu dniach mia\u0142 ju\u017c na koncie trzy<\/p>\n
zestrzelone bombowce i pi\u0119\u0107 my\u015bliwc\u00f3w. W maju 1942 roku mianowano go dow\u00f3dc\u0105 dywizjonu.<\/p>\n
Zachwycano si\u0119 skuteczno\u015bci\u0105 Dywizjonu 303, ale zdj\u0119\u0107 dokumentuj\u0105cych \u017cycie jego pilot\u00f3w<\/p>\n
wykonano niestety niewiele. By\u0107 mo\u017ce mia\u0142o to zwi\u0105zek z panuj\u0105cym w\u015br\u00f3d nich przes\u0105dem: \u201ekto<\/p>\n
zostanie sfotografowany, zginie\u201d. Drugi przes\u0105d g\u0142osi\u0142, \u017ce zginie ten, kto oszcz\u0119dza pieni\u0105dze. Mo\u017ce<\/p>\n
wi\u0119c nies\u0142usznie krytycy Zumbacha zarzucali mu rozrzutno\u015b\u0107? Piloci w Anglii wcale zreszt\u0105 nie<\/p>\n
zarabiali tak dobrze, jak sk\u0142onni dzi\u015b jeste\u015bmy podejrzewa\u0107. Zwyk\u0142y robotnik miewa\u0142 pensj\u0119<\/p>\n
por\u00f3wnywaln\u0105 z wyp\u0142at\u0105 dow\u00f3dcy eskadry. Po wojnie bohaterowie bitwy o Angli\u0119 chwytali si\u0119 zatem<\/p>\n
najr\u00f3\u017cniejszych zaj\u0119\u0107, czasem ma\u0142o chwalebnych. Zumbach zatrudni\u0142 si\u0119 jako szmugler \u2013 do<\/p>\n
Palestyny przemyca\u0142 z\u0142oto, W\u0142ochom dostarcza\u0142 papierosy, Czechom penicylin\u0119, Anglikom<\/p>\n
szwajcarskie zegarki. P\u00f3\u017aniej za\u0142o\u017cy\u0142 dyskotek\u0119 i restauracj\u0119.<\/p>\n
W 1962 roku Zumbach przyj\u0105\u0142 zap\u0142at\u0119 za walk\u0119 po stronie Katangi, pr\u00f3buj\u0105cej si\u0119 oderwa\u0107 od<\/p>\n
Konga. Tym samym z\u0142ama\u0142 przysi\u0119g\u0119 wojskow\u0105, i to nie po raz ostatni. W Nigerii zrzuca\u0142 bomby z<\/p>\n
op\u00f3\u017anionym zap\u0142onem, wygl\u0105daj\u0105ce jak totemy \u2013 tubylcy zabierali je do wiosek i wkr\u00f3tce gin\u0119li.<\/p>\n
Zumbach uwa\u017ca\u0142 tak\u0105 \u015bmier\u0107 za mniejsze z\u0142o, ostatni ratunek przed gro\u017c\u0105cym Nigerii ludob\u00f3jstwem,<\/p>\n
ale czytelnicy jego autobiografii miewali ca\u0142kiem inne zdanie. Na pocieszenie mogli powtarza\u0107 sobie,<\/p>\n
\u017ce w ksi\u0105\u017cce pe\u0142no jest konfabulacji \u2013 wed\u0142ug z\u0142o\u015bliwych II wojnie \u015bwiatowej Zumbach celowo<\/p>\n
po\u015bwi\u0119ci\u0142 stosunkowo najmniej miejsca, by unikn\u0105\u0107 zarzutu zmy\u015blania. Zmar\u0142 w wieku 71 lat.<\/p>\n
Zdaniem rodziny \u2013 \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105. Wed\u0142ug legendy \u2013 zad\u017agany przez innego awanturnika. Bo jak<\/p>\n
to w og\u00f3le mo\u017cliwe \u2013 Jan Zumbach wyko\u0144czony przez zwyk\u0142y zawa\u0142?<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"