<\/p>\n
Braci trzeba straci\u0107, czyli Osmanowie w walce o w\u0142adz\u0119<\/p>\n
<\/p>\n
Najstarszy syn kr\u00f3la nowo\u017cytnej Francji czy Anglii mia\u0142 prawo spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce zasi\u0105dzie z czasem na<\/p>\n
tronie. Najstarszy syn su\u0142tana Imperium Osma\u0144skiego m\u00f3g\u0142 im tylko zazdro\u015bci\u0107: prawo nie wskazywa\u0142o go jako<\/p>\n
oczywistego nast\u0119pcy w\u0142adcy. M\u00f3g\u0142 to by\u0107 r\u00f3wnie dobrze ka\u017cdy inny m\u0119ski potomek dynastii. Wygrywa\u0142 z<\/p>\n
regu\u0142y ten ksi\u0105\u017c\u0119, kt\u00f3ry najszybciej i najefektywniej pozbywa\u0142 si\u0119 pozosta\u0142ych pretendent\u00f3w do tronu.<\/p>\n
Pozostawienie kt\u00f3rego\u015b z braci lub ich syn\u00f3w przy \u017cyciu by\u0142o posuni\u0119ciem nieroztropnym, gro\u017c\u0105cym wojn\u0105<\/p>\n
domow\u0105 i kosztuj\u0105cym czasem skarb Imperium spore sumy. Za trzy lata przetrzymywania w Italii su\u0142ta\u0144skiego<\/p>\n
brata D\u017cema papie\u017c Innocenty VIII otrzyma\u0142 od Turk\u00f3w 120 tysi\u0119cy dukat\u00f3w oraz bezcenny kawa\u0142ek relikwii<\/p>\n
znanej jako W\u0142\u00f3cznia Przeznaczenia. W roku 1495 D\u017cem niespodziewanie zmar\u0142 \u2013 mo\u017ce su\u0142tan uzna\u0142, \u017ce takie<\/p>\n
rozwi\u0105zanie b\u0119dzie mniej kosztowne.<\/p>\n
Syn Bajazyda Selim wyci\u0105gn\u0105\u0142 z tej historii ma\u0142o buduj\u0105c\u0105 nauk\u0119. Zaraz po obj\u0119ciu w\u0142adzy nakaza\u0142 zg\u0142adzi\u0107<\/p>\n
obu swoich braci i wszystkich bratank\u00f3w, a nawet syn\u00f3w. Przy \u017cyciu zostawi\u0142 tylko jednego \u2013 Sulejmana,<\/p>\n
kt\u00f3rego szykowa\u0142 na swojego nast\u0119pc\u0119. Zas\u0142u\u017cenie doczeka\u0142 si\u0119 przydomka Gro\u017any, bezwzgl\u0119dna polityka<\/p>\n
personalna zapewni\u0142a mu jednak wi\u0119ksze poczucie bezpiecze\u0144stwa. Spokojny o sytuacj\u0119 w stolicy, m\u00f3g\u0142<\/p>\n
skoncentrowa\u0107 si\u0119 na licznych zdobyczach terytorialnych. Za jego czas\u00f3w Imperium Osma\u0144skie znacznie si\u0119<\/p>\n
rozros\u0142o: podbito Syri\u0119, Palestyn\u0119, Algieri\u0119, Jordani\u0119, Egipt, cz\u0119\u015b\u0107 Armenii i Kurdystanu. Selim potrzebowa\u0142 na<\/p>\n
to zaledwie o\u015bmiu lat. Po synu spodziewa\u0142 si\u0119 kolejnych militarnych sukces\u00f3w: przej\u0119cie egipskiej floty<\/p>\n
pozwala\u0142o Sulejmanowi rozpocz\u0105\u0107 ekspansj\u0119 tureck\u0105 na terenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego.<\/p>\n
Nowy w\u0142adca nie omieszka\u0142 z tego skorzysta\u0107. Liczba i znaczenie podboj\u00f3w Sulejmana zapewni\u0142y mu<\/p>\n
przydomek Wspania\u0142ego. Su\u0142tan uzale\u017cni\u0142 od siebie kolejne terytoria afryka\u0144skie i azjatyckie, przede wszystkim<\/p>\n
jako pierwszy monarcha z dynastii Osman\u00f3w uzyska\u0142 istotny wp\u0142yw na polityk\u0119 europejsk\u0105. Umia\u0142 zyskiwa\u0107<\/p>\n
sprzymierze\u0144c\u00f3w: Francja otworzy\u0142a swoje porty przed tureckimi galerami, w przyjaznych stosunkach z<\/p>\n
Sulejmanem pozostawa\u0142 te\u017c kr\u00f3l Polski. Jego siostra po\u015blubi\u0142a Jana Z\u00e1poly\u0119, kt\u00f3ry dzi\u0119ki poparciu su\u0142tana zosta\u0142<\/p>\n
kr\u00f3lem W\u0119gier. Cz\u0119\u015b\u0107 tego kraju pozostawa\u0142a we w\u0142adaniu Osman\u00f3w a\u017c do czas\u00f3w Jana III Sobieskiego. W<\/p>\n
nieweso\u0142ej sytuacji znale\u017ali si\u0119 te\u017c mieszka\u0144cy kraj\u00f3w \u015br\u00f3dziemnomorskich. Turcy pokonali na morzu po\u0142\u0105czone<\/p>\n
si\u0142y Wenecji, Hiszpanii i papiestwa, po czym przej\u0119li wiele nale\u017c\u0105cych do nich terytori\u00f3w.<\/p>\n
Na szcz\u0119\u015bcie dla Europejczyk\u00f3w Sulejman mia\u0142 gorsze od ojca wyczucie w kwestii wyboru nast\u0119pcy tronu.<\/p>\n
Zdolniejszych syn\u00f3w, Mustaf\u0119 oraz Bajazyda, kaza\u0142 straci\u0107, przy \u017cyciu pozostawi\u0142 natomiast ma\u0142o ambitnego<\/p>\n
Selima \u2013 i to on rz\u0105dzi\u0142 imperium po \u015bmierci ojca. Przydomek nadany nowemu su\u0142tanowi wymownie za\u015bwiadcza<\/p>\n
o s\u0142abn\u0105cej pot\u0119dze Imperium Osma\u0144skiego: dziad by\u0142 Gro\u017any, ojciec Wspania\u0142y, wnuk za\u015b znany jest w<\/p>\n
historiografii jako Selim Pijak. Za panowania Selima Turcy ponie\u015bli gigantyczn\u0105 pora\u017ck\u0119 na morzu: pod Lepanto<\/p>\n
ich si\u0142y zmia\u017cd\u017cy\u0142a koalicja wenecko-hiszpa\u0144sko-genue\u0144sko-malta\u0144sko-papieska. Starania wielkiego wezyra<\/p>\n
pozwoli\u0142y zmniejszy\u0107 rozmiar strat \u2013 odzyskano Tunis i Cypr, ale hegemonia Osman\u00f3w na Morzu \u015ar\u00f3dziemnym<\/p>\n
nale\u017ca\u0142a ju\u017c do przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Nast\u0119pca Selima Murad III tak\u017ce nie przyczyni\u0142 si\u0119 do poprawy mi\u0119dzynarodowej pozycji Turcji. Realnym<\/p>\n
zagro\u017ceniem dla Europy by\u0142 dopiero syn Murada Mehmed, kt\u00f3ry pierwszy dow\u00f3d swej energii i stanowczo\u015bci<\/p>\n
da\u0142 zaraz po doj\u015bciu do w\u0142adzy: zamordowa\u0142 szesnastu braci. Co ciekawe, jemu w\u0142a\u015bnie Turcja zawdzi\u0119cza<\/p>\n
zmian\u0119 obyczaj\u00f3w tycz\u0105cych si\u0119 nast\u0119pstwa tronu: odt\u0105d mia\u0142 rz\u0105dzi\u0107 najstarszy syn su\u0142tana. Czy\u017cby Selim<\/p>\n
Pijak udowodni\u0142, \u017ce z wewn\u0105trzrodzinnej masakry nie zawsze ca\u0142o wychodzi najlepszy materia\u0142 na su\u0142tana?<\/p>\n
<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"