{"id":1847,"date":"2015-12-09T10:44:26","date_gmt":"2015-12-09T09:44:26","guid":{"rendered":"http:\/\/ursynoteka.pl\/?p=1847"},"modified":"2015-12-09T10:47:32","modified_gmt":"2015-12-09T09:47:32","slug":"w-cyklu-kraje-i-zjawiska-egzotyczne-w-sztuce-dawnej-02-12-2015-r-odbylo-sie-spotkanie-z-drem-kamilem-kopania-zatytulowane-inspiracje-orientalne-w-architekturze-europejski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ursynoteka.pl\/index.php\/w-cyklu-kraje-i-zjawiska-egzotyczne-w-sztuce-dawnej-02-12-2015-r-odbylo-sie-spotkanie-z-drem-kamilem-kopania-zatytulowane-inspiracje-orientalne-w-architekturze-europejski\/","title":{"rendered":"W cyklu \u201eKraje i zjawiska egzotyczne w sztuce dawnej\u201d 02.12.2015 r. odby\u0142o si\u0119 spotkanie z drem Kamilem Kopani\u0105, zatytu\u0142owane \u201eInspiracje orientalne w architekturze europejskiej XIX wieku\u201d"},"content":{"rendered":"

Najprze\u015bliczniejsze indianizmy, czyli Alhambra na dworcu<\/strong><\/p>\n

\u201eWidzia\u0142em ten wspania\u0142y salon\u201d \u2013 entuzjazmowa\u0142 si\u0119 w jednym ze swoich list\u00f3w Voltaire. Chodzi\u0142o o salon
\ncz\u0119\u015bciowo \u201eturecki, a w po\u0142owie chi\u0144ski, gdzie gust dawny i dzisiejszy bez szkodzenia sobie nawzajem
\nzjednoczy\u0142y swoje prawa\u201d. Z punktu widzenia cz\u0142owieka wsp\u00f3\u0142czesnego wn\u0119trze stanowi\u0105ce radosn\u0105
\nmieszanin\u0119 motyw\u00f3w chi\u0144skich i tureckich niekoniecznie stanowi wz\u00f3r dobrego gustu. W drugiej po\u0142owie
\nXVIII wieku nikogo jednak takie po\u0142\u0105czenia nie dziwi\u0142y \u2013 wyznawano zasad\u0119, \u017ce im wi\u0119cej egzotyki, tym lepiej.
\nEuropejski mi\u0142o\u015bnik budynk\u00f3w stylizowanych na orientalne zwykle nie zadawa\u0142 sobie wtedy pytania, czemu
\nmaj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 poszczeg\u00f3lne elementy architektoniczne arabskiego meczetu czy chi\u0144skiej pagody. Wybiera\u0142 te,
\nkt\u00f3re postrzega\u0142 jako najbardziej atrakcyjne, i lepi\u0142 z nich pozbawione warto\u015bci funkcjonalnej, ale mi\u0142e dla oka
\nkurioza. Jeden z najciekawszych rodzimych przyk\u0142ad\u00f3w znale\u017a\u0107 mo\u017cna by\u0142o przed wojn\u0105 w parku za\u0142o\u017conym
\ndla Kazimierza Poniatowskiego, brata ostatniego kr\u00f3la Polski. Wedle \u00f3wczesnej mody umieszczono tam
\nzar\u00f3wno chi\u0144ski pawilon, jak i minaret. W krajach muzu\u0142ma\u0144skich ten ostatni mie\u015bci si\u0119 przy meczecie i
\npozwala muezinowi skuteczniej wzywa\u0107 wiernych na modlitw\u0119. W parku Poniatowskiego meczetu nie by\u0142o, a co
\nza tym idzie, samotny minaret pe\u0142ni\u0142 wy\u0142\u0105cznie funkcj\u0119 dekoracyjn\u0105.
\n\u201eOparty jest na Indianismach i Gotycyzmach, [..] najprze\u015bliczniejszy tw\u00f3r architektury\u201d \u2013 wzdycha\u0142 autor listu
\nzachwalaj\u0105cego dziewi\u0119tnastowieczny projekt przebudowy zamku w K\u00f3rniku. Zami\u0142owanie do mieszania styl\u00f3w
\nsi\u0119ga\u0142o tak daleko, \u017ce nie gorszy\u0142o upodobnianie \u017cydowskiej synagogi do maureta\u0144skiego meczetu. Nie pytano
\nte\u017c, czy pa\u0142ac w stylu chi\u0144sko-maureta\u0144skim b\u0119dzie dobrze si\u0119 prezentowa\u0142 na tle pobliskich budynk\u00f3w
\nneoklasycznych albo neogotyckich. Wygl\u0105d pa\u0142acu Royal Pavilion w Brighton wyra\u017anie kontrastuje ze stylem
\narchitektonicznym typowym dla lokalnej zabudowy. Indyjsko-gotycki budynek, kt\u00f3rego wn\u0119trza uatrakcyjniono
\ndodatkowo motywami arabskimi i chi\u0144skimi, budzi dzi\u015b skojarzenia z Disneylandem. Z kolei quasi-chi\u0144ski
\npawilon i niby-turecki kiosk w szwedzkim parku Haga pokazuj\u0105, jak dostosowywano egzotyczne wzorce do
\nswojskich gust\u00f3w.
\nNie wszystkie egzotyczne mody odbija\u0142y si\u0119 na wygl\u0105dzie architektury. Po wyprawie Napoleona do Egiptu i
\nwydaniu dwunastu tom\u00f3w naukowego dzie\u0142a opisuj\u0105cego ten kraj Europejczycy pokochali wprawdzie zastawy
\nsto\u0142owe zdobione hieroglifami i bi\u017cuteri\u0119 w kszta\u0142cie skarabeuszy, ale kairskiej architektury raczej nie
\nna\u015bladowano. Postawiono tu i \u00f3wdzie dekoracyjny obelisk albo mauzoleum w formie piramid\u0119, jednak budynek
\n\u0142a\u017ani, architektury czy s\u0105du na\u015bladuj\u0105cy egipski pa\u0142ac by\u0142 nie do pomy\u015blenia nawet w napoleo\u0144skiej Francji.
\nZupe\u0142nie inaczej rzecz si\u0119 mia\u0142a z Alhambr\u0105. Dla romantyk\u00f3w, kochaj\u0105cych Orient, a przy tym t\u0119skni\u0105cych do
\nczas\u00f3w \u015bredniowiecza, najstarszy i najlepiej zachowany arabski pa\u0142ac na \u015bwiecie by\u0142 istn\u0105 Mekk\u0105. W \u017cadnym
\nprzewodniku dla dziewi\u0119tnastowiecznego turysty nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 Alhambry, a za tym sz\u0142y setki odrys\u00f3w,
\nwzornik\u00f3w, projekt\u00f3w.
\nSporo by\u0142o w\u015br\u00f3d nich pomys\u0142\u00f3w realizowanych przez Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy w stylu maureta\u0144skim widzieli nie
\ntylko urokliw\u0105 mod\u0119, lecz tak\u017ce szans\u0119 nawi\u0105zania do rodzimej historii. Wyp\u0119dzenie Maur\u00f3w z Hiszpanii
\npor\u00f3wnywano do rozbior\u00f3w: nieprzypadkowo hymnem patriotycznej zemsty w \u201eKonradzie Wallenrodzie\u201d sta\u0142a
\nsi\u0119 ballada o Alpuharze. Sentymentalne podr\u00f3\u017cniczki przywozi\u0142y z Hiszpanii ga\u0142\u0105zki drzew rosn\u0105cych na
\ndziedzi\u0144cach Alhambry. O polskim kulcie Mauretanii wci\u0105\u017c \u015bwiadczy architektura: stykamy si\u0119 z nim nieraz w
\ndo\u015b\u0107 niespodziewanych miejscach. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w maureta\u0144skiego stylu architektonicznego, kt\u00f3re
\nprzetrwa\u0142y do dzi\u015b, jest dworzec w Skierniewicach. Trudno powiedzie\u0107, co zakrawa na wi\u0119ksz\u0105 ironi\u0119: nazwanie
\ngo \u201ecarskim\u201d czy przekaz, wedle kt\u00f3rego dworzec budowali tureccy niewolnicy.<\/p>\n

Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"