10.11.2015 r. w cyklu \u201eGdy \u015bwiat by\u0142 m\u0142ody \u2013 mity Grek\u00f3w\u201d odby\u0142o si\u0119 spotkanie z prof. Krzysztofem<\/p>\n
Mrowcewiczem, zatytu\u0142owane \u201eTajemnicza i gro\u017ana natura\u201d<\/p>\n
Cia\u0142o kwiatem si\u0119 sta\u0142o, czyli natura w greckich mitach<\/p>\n
<\/p>\n
W greckiej mitologii \u015bwiat natury zosta\u0142 ucz\u0142owieczony, a w du\u017cej mierze nawet ub\u00f3stwiony. Drzewo laurowe<\/p>\n
by\u0142o kiedy\u015b pi\u0119kn\u0105 Dafne, bursztyn powsta\u0142 z \u0142ez c\u00f3rek boga s\u0142o\u0144ca. Wpatrzony w nocne niebo widzia\u0142 heros\u00f3w<\/p>\n
i nimfy, kt\u00f3rzy stali si\u0119 gwiazdozbiorami, s\u0142uchaj\u0105cy \u015bwierszcza wiedzia\u0142, \u017ce to dawny kr\u00f3lewicz Titonos. Mity,<\/p>\n
kt\u00f3re opowiadaj\u0105 historie takich przemian, to z regu\u0142y opowie\u015bci o cierpieniu, strachu i gro\u017abie \u015bmierci.<\/p>\n
Przemiana w kwiat, zwierz\u0119 lub drzewo cz\u0119\u015bciej ni\u017c kar\u0105 bywa tu aktem \u0142aski.<\/p>\n
Tak jest cho\u0107by w przypadku mitu o Dafne, c\u00f3rce boga rzeki. Zami\u0142owanie do polowa\u0144 i stronienie od<\/p>\n
m\u0119\u017cczyzn uczyni\u0142y z Dafne ulubienic\u0119 dziewiczej bogini Artemidy, sp\u0119dzaj\u0105cej wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu na \u0142owach. Na<\/p>\n
nieszcz\u0119\u015bcie Dafne wpad\u0142a w oku bratu Artemidy Apollonowi, kt\u00f3ry nie przej\u0105\u0142 si\u0119 odrzuceniem jego awans\u00f3w i<\/p>\n
wytrwale \u015bciga\u0142 niedost\u0119pn\u0105 nimf\u0119. Gdy Dafne zrozumia\u0142a, \u017ce nie zdo\u0142a uciec, poprosi\u0142a ojca o pomoc i<\/p>\n
otrzyma\u0142a j\u0105: zosta\u0142a przemieniona w drzewo laurowe. Zakochany b\u00f3g nawet wtedy nie da\u0142 jej zreszt\u0105 spokoju \u2013<\/p>\n
postanowi\u0142 przystraja\u0107 odt\u0105d skronie wie\u0144cem laurowym. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce Apollo nie mia\u0142 szcz\u0119\u015bcia w<\/p>\n
mi\u0142o\u015bci, bo gdy obdarzy\u0142 z kolei uczuciem pi\u0119knego Hiacynta, m\u0142odzieniec zgin\u0105\u0142 zabity przez zazdrosnego<\/p>\n
boga wiatru. Z krwi Hiacynta wyr\u00f3s\u0142 kwiat nazwany jego imieniem.<\/p>\n
Innym kwiatem, kt\u00f3ry powsta\u0142 z krwi boskiego kochanka, jest adonis, zwany te\u017c mi\u0142kiem. Mit o nim to<\/p>\n
historia romansu bogini mi\u0142o\u015bci Afrodyty z zapalonym my\u015bliwym Adonisem. Nami\u0119tny zwi\u0105zek tych dwojga<\/p>\n
zdenerwowa\u0142 jednak drugiego kochanka Afrodyty, boga Aresa, kt\u00f3ry postara\u0142 si\u0119, by jego rywal zosta\u0142 podczas<\/p>\n
polowania zaatakowany przez dzika. Rany Adonisa okaza\u0142y si\u0119 \u015bmiertelne, a z jego krwi wyr\u00f3s\u0142 wspomniany<\/p>\n
mi\u0142ek. Zmar\u0142y kontynuowa\u0142 swoist\u0105 tradycj\u0119 rodzinn\u0105: jego matka, kr\u00f3lewna Myrra, zosta\u0142a zamieniona w<\/p>\n
drzewo. Jak wskazuje imi\u0119 kr\u00f3lewny, by\u0142o to drzewko mirtowe. Wydzielan\u0105 przez nie \u017cywic\u0119 uwa\u017cano za \u0142zy<\/p>\n
Myrry. Bursztyn z kolei uto\u017csamiano ze \u0142zami si\u00f3str Faetona, syna boga Heliosa, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 wskutek<\/p>\n
niewprawnego powo\u017cenia s\u0142onecznym rydwanem. Same siostry bogowie zmienili w topole, bo nie mogli znie\u015b\u0107<\/p>\n
rozpaczliwego p\u0142aczu.<\/p>\n
Zmienienie kogo\u015b w drzewo albo ska\u0142\u0119, by przesta\u0142 rozpacza\u0107, by\u0142o na Olimpie do\u015b\u0107 cz\u0119sto stosowanym<\/p>\n
rozwi\u0105zaniem. Taki by\u0142 mi\u0119dzy innymi koniec historii Niobe, c\u00f3rki kr\u00f3la Tantala, kt\u00f3ra odm\u00f3wi\u0142a z\u0142o\u017cenia<\/p>\n
ofiary bogini macierzy\u0144stwa Latonie, jako \u017ce sama urodzi\u0142a siedmiokrotnie wi\u0119cej dzieci. Niestety wszystkie<\/p>\n
one zgin\u0119\u0142y z r\u0105k dzieci Latony, Apollona i Artemidy. Lamentuj\u0105c\u0105 Niobe Zeus przemieni\u0142 w ska\u0142\u0119, uto\u017csamian\u0105<\/p>\n
z g\u00f3r\u0105 Sipylos. Metamorfoza zako\u0144czy\u0142a te\u017c cierpienia Titonosa, ma\u0142\u017conka bogini jutrzenki Eos. Wyprosi\u0142a ona<\/p>\n
dla ukochanego nie\u015bmiertelno\u015b\u0107, zapomnia\u0142a jednak wspomnie\u0107 o wiecznej m\u0142odo\u015bci, tote\u017c starzej\u0105cy si\u0119 w<\/p>\n
niesko\u0144czono\u015b\u0107 Titonos zacz\u0105\u0142 z czasem straszliwie cierpie\u0107. Skurczy\u0142 si\u0119 do rozmiar\u00f3w dziecka i ca\u0142ymi dniami<\/p>\n
wy\u0142 z b\u00f3lu, wci\u015bni\u0119ty do koszyka. Aby zako\u0144czy\u0107 m\u0119ki Titonosa, Zeus zmieni\u0142 go wreszcie w \u015bwierszcza.<\/p>\n
Do najbardziej znanych mit\u00f3w o metamorfozach nale\u017cy ten opowiadaj\u0105cy dzieje Narcyza. By\u0142 to syn nimfy i<\/p>\n
boga rzeki. Rodzice chcieli wiedzie\u0107, co czeka go w przysz\u0142o\u015bci, zwr\u00f3cili si\u0119 wi\u0119c do wr\u00f3\u017cbity Tejrezjasza. Ten<\/p>\n
orzek\u0142, \u017ce Narcyz b\u0119dzie \u017cy\u0142, p\u00f3ki nie ujrzy w\u0142asnego odbicia. Trzymano zatem m\u0142odzie\u0144ca z dala od luster,<\/p>\n
pech jednak chcia\u0142, \u017ce Narcyz zobaczy\u0142 swoj\u0105 twarz odbit\u0105 w tafli jeziora. Pokocha\u0142 ten widok i zoboj\u0119tnia\u0142 na<\/p>\n
wszystko inne. \u201eUsech\u0142 z t\u0119sknice. Potem jego cia\u0142o kwiatem si\u0119 sta\u0142o\u201d \u2013 podsumowa\u0142 zako\u0144czenie tej historii<\/p>\n
Miko\u0142aj S\u0119p Szarzy\u0144ski. Kiedy\u015b t\u0119 opowie\u015b\u0107 uwa\u017cano za przestrog\u0119 przed skutkami zbytniej mi\u0142o\u015bci w\u0142asnej.<\/p>\n
P\u00f3\u017aniej zaproponowano inne wyt\u0142umaczenie: los Narcyza to ostrze\u017cenie przed samopoznaniem, kt\u00f3re potrafi<\/p>\n
zniszczy\u0107 cz\u0142owieka. Zapewne wielu bohater\u00f3w mit\u00f3w, z Edypem na czele, mog\u0142oby poprze\u0107 t\u0119 interpretacj\u0119.<\/p>\n
<\/p>\n
Marta S\u0142omi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"