\u00a0W \u015bredniowieczu podr\u00f3\u017ce zagraniczne by\u0142y daleko niebezpieczniejsze i bardziej m\u0119cz\u0105ce ni\u017c obecnie. Ten, kto zwiedzi\u0142 dalekie kraje, budzi\u0142 tym samym respekt i ogromne zainteresowanie, zw\u0142aszcza je\u015bli \u015bwie\u017co nabyt\u0105 wiedz\u0105 o \u015bwiecie ch\u0119tnie si\u0119 dzieli\u0142. M\u00f3g\u0142 to by\u0107 walcz\u0105cy za granic\u0105 \u017co\u0142nierz albo handluj\u0105cy egzotycznymi towarami kupiec, ale zwykle wyobra\u017cenia o tym, co znajduje si\u0119 na drugim ko\u0144cu \u015bwiata, kszta\u0142towa\u0142 pielgrzym. Rozpozna\u0107 go by\u0142o \u0142atwo: w r\u0119ku dzier\u017cy\u0142 kostur, na ramieniu mia\u0142 torb\u0119 podr\u00f3\u017cn\u0105, a do ubrania przypina\u0142 znaki pielgrzymie. W przypadku udaj\u0105cych si\u0119 do Jerozolimy by\u0142y to ma\u0142e krzy\u017ce, u p\u0105tnik\u00f3w odwiedzaj\u0105cych Santiago de Compostela \u2013 muszle. Weterani pielgrzymek miewali kurtki, na kt\u00f3rych naszyto kilkana\u015bcie emblemat\u00f3w. W tak ozdobionej odzie\u017cy chowano nieraz zmar\u0142ych pielgrzym\u00f3w, by za\u015bwiadczy\u0107 o ich pobo\u017cno\u015bci.<\/p>\n
\u00a0\u00a0 Inaczej ni\u017c dzi\u015b, pielgrzymowano na og\u00f3\u0142 w ma\u0142ych, najwy\u017cej kilkuosobowych grupach. \u015arodek transportu zale\u017ca\u0142 od zamo\u017cno\u015bci pielgrzyma. Najbiedniejsi podr\u00f3\u017cowali pieszo, inni ruszali w drog\u0119 na grzbietach os\u0142\u00f3w. Zamo\u017cni p\u0105tnicy pielgrzymowali konno, ale i tak mija\u0142y d\u0142ugie miesi\u0105ce, nim dotarli do celu w\u0119dr\u00f3wki, oddalonego od ich miejsca zamieszkania nierzadko o tysi\u0105ce kilometr\u00f3w. Gdy wreszcie dotarli na miejsce, ch\u0119tnie obwieszczali to ryciem znak\u00f3w w \u015bcianach miejscowych \u015bwi\u0105ty\u0144 lub grot. Po pewnym czasie zacz\u0119to nawet kara\u0107 pielgrzym\u00f3w \u201eozdabiaj\u0105cych\u201d tym sposobem \u015bciany ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Ziemi \u015awi\u0119tej, aby nie dochodzi\u0142o do nadmiernego os\u0142abienia konstrukcji budowli. Niebezpiecze\u0144stwo by\u0142o realne, Jerozolima stanowi\u0142a bowiem szczeg\u00f3lnie popularny cel pielgrzymek: autorzy \u015bredniowiecznych map nie bez powodu umieszczali j\u0105 w centrum \u015bwiata.<\/p>\n
\u00a0\u00a0 Warto w tym miejscu zaznaczy\u0107, \u017ce \u00f3wczesna kartografia r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od dzisiejszej. Z punktu widzenia wsp\u00f3\u0142czesnego pielgrzyma \u015bredniowieczna mapa Jerozolimy jest zupe\u0142nie bezu\u017cyteczna, nie pozwala nawet pobie\u017cnie zorientowa\u0107 si\u0119 w topografii miasta. Przypomina\u0142a wizualn\u0105 encyklopedi\u0119: usiana inskrypcjami i rysunkami przedstawiaj\u0105cymi s\u0142ynne budowle, przypomina\u0142a, jakie zabytki mo\u017cna w Jerozolimie odnale\u017a\u0107, odsy\u0142a\u0142a do jej spu\u015bcizny kulturowej, by\u0142a pomoc\u0105 dydaktyczn\u0105 raczej ni\u017c turystyczn\u0105.<\/p>\n
\u00a0\u00a0 Po co jednak dok\u0142adna mapa pielgrzymom, kt\u00f3rych bardziej ni\u017c zabytki chrze\u015bcija\u0144skiej architektury interesuj\u0105 niepowtarzalne prze\u017cycia mistyczne? Tacy p\u0105tnicy upodobali sobie irlandzki \u201eczy\u015bciec \u015bwi\u0119tego Patryka\u201d. Wierzono, \u017ce ze znajduj\u0105cej si\u0119 na tamtejszej wyspie jaskini jest ju\u017c ca\u0142kiem niedaleko do wr\u00f3t czy\u015b\u0107cowych. Pogl\u0105d ten umacnia\u0142y fantastyczne wizje, jakich do\u015bwiadczali niekt\u00f3rzy pielgrzymi. P\u00f3\u017aniejsze badania wykaza\u0142y, \u017ce wyst\u0119puj\u0105ce naturalnie w lokalnej atmosferze gazy mog\u0105 powodowa\u0107 halucynacje. \u015aredniowieczni p\u0105tnicy nie byli tego jednak \u015bwiadomi, a relacje o fantastycznych wizjach, czasem niezgodnych z doktryn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, nieszczeg\u00f3lnie cieszy\u0142y duchowie\u0144stwo. W ramach t\u0119pienia patologii pr\u00f3bowano zwalcza\u0107 pielgrzymki do Patrykowego czy\u015b\u0107ca, ale tylko wzmog\u0142o to ich popularno\u015b\u0107.<\/p>\n
\u00a0\u00a0 Pielgrzymi wdychaj\u0105cy irlandzkie gazy nie byli zreszt\u0105 jedynymi, kt\u00f3rzy nie\u015bli w \u015bwiat fantastyczne wiadomo\u015bci o zamorskich krajach. Wierzono, \u017ce syreny istniej\u0105 naprawd\u0119, cho\u0107by za siedmioma morzami, gdzie \u017cyli te\u017c podobno ludzie o psich g\u0142owach lub maj\u0105cy g\u0142owy wci\u015bni\u0119te w tu\u0142owie. W Polsce szalon\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 wie\u015bci o rybie biskupie. Kszta\u0142tem przypomina\u0142a pono\u0107 cz\u0142owieka, jej p\u0142etwy wygl\u0105da\u0142y jak szaty biskupie, a wyd\u0142u\u017cony \u0142eb kojarzy\u0142 si\u0119 z infu\u0142\u0105. \u0141atwo wy\u015bmiewa\u0107 tego rodzaju wiedz\u0119 o \u015bwiecie, ale przecie\u017c tak\u017ce dzi\u015b \u2013 w czasach Internetu i podr\u00f3\u017cy samolotem \u2013 pr\u00f3buj\u0105 nas przekonywa\u0107 do swoich racji tropiciele Yeti czy potwora z Loch Ness. Kto wie, mo\u017ce doczekamy si\u0119 kiedy\u015b racjonalnego wyja\u015bnienia w ich sprawie. Z biskupem morskim si\u0119 uda\u0142o: po wielu latach zidentyfikowano go jako ryb\u0119 spodoust\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"