<\/p>\n
U schy\u0142ku \u015bredniowiecza nast\u0105pi\u0142y istotne zmiany w uk\u0142adzie politycznych si\u0142 Europy. Wojna stuletnia, wielka schizma zachodnia, hiszpa\u0144ska rekonkwista \u2013 wszystkie te wydarzenia os\u0142abia\u0142y si\u0142y jednych mocarstw, innym za\u015b pozwala\u0142y zyska\u0107 na znaczeniu. Podupad\u0142o Pa\u0144stwo Ko\u015bcielne, w niemieckim \u015awi\u0119tym Cesarstwie Rzymskim po \u015bmierci Fryderyka II os\u0142ab\u0142a w\u0142adza centralna, powojenne zniszczenia zachwia\u0142y pot\u0119g\u0105 Anglii. Coraz wi\u0119ksze ambicje mia\u0142a za to rywalizuj\u0105ca z ni\u0105 Francja.<\/p>\n
\u00a0\u00a0 Wojna stuletnia mia\u0142a ponure skutki dla gospodarek obu tych kraj\u00f3w, Anglia jednak ucierpia\u0142a bardziej. Zamiast zdoby\u0107 kontrol\u0119 nad ca\u0142\u0105 Francj\u0105 (Anglicy uwa\u017cali, \u017ce prawowitym nast\u0119pc\u0105 tronu tego pa\u0144stwa jest ich kr\u00f3l Edward III), musia\u0142a si\u0119 zadowoli\u0107 portem w Calais. Zamiast zwielokrotni\u0107 liczb\u0119 ludno\u015bci, traci\u0142a kolejnych poddanych, dziesi\u0105tkowanych przez wojn\u0119, bunty ch\u0142opskie i epidemi\u0119 d\u017cumy. Dodatkowym ciosem by\u0142 dla Anglii wybuch domowej Wojny Dwu R\u00f3\u017c. Tylko jedna z bitew \u2013 ostateczne starcie pod Bosworth \u2013 kosztowa\u0142a \u017cycie 30\u00a0000 ludzi. Francja tymczasem pod koniec XV wieku wci\u0105\u017c by\u0142a krajem ludnym i maj\u0105cym bardzo siln\u0105 armi\u0119. Po tym, jak Klemens V przeni\u00f3s\u0142 siedzib\u0119 Kurii Rzymskiej do Awinionu, Francuzi zacz\u0119li te\u017c wywiera\u0107 silny wp\u0142yw na decyzje polityczne kolejnych papie\u017cy.<\/p>\n
\u00a0\u00a0 Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w europejskiej polityce odgrywa\u0142a te\u017c Hiszpania. Pod koniec XV wieku zako\u0144czono rekonkwist\u0119, czyli odbijanie sporych po\u0142aci terytorium P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego z r\u0105k Arab\u00f3w. By\u0142o to mo\u017cliwe mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki zjednoczeniu Kastylii i Aragonii. \u015alub Ferdynanda Arago\u0144skiego z Izabel\u0105 Kastylijsk\u0105 umocni\u0142 wp\u0142ywy obojga ma\u0142\u017conk\u00f3w i pozwoli\u0142 im prowadzi\u0107 energiczniejsz\u0105 polityk\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 oraz zagraniczn\u0105. Jedne sukcesy by\u0142y fundamentami kolejnych: dzi\u0119ki pokonaniu Maur\u00f3w i podbojowi Grenady kr\u00f3lewska para mog\u0142a wesprze\u0107 Krzysztofa Kolumba, kt\u00f3rego morska wyprawa mia\u0142a wkr\u00f3tce przynie\u015b\u0107 Hiszpanii gigantyczny zysk. Przyk\u0142adu z Hiszpanii nie wzi\u0119\u0142a niedaleka Italia, kt\u00f3ra u progu czas\u00f3w nowo\u017cytnych wci\u0105\u017c podzielona by\u0142a na szereg niewielkich pa\u0144stewek i stanowi\u0142a przedmiot, a nie podmiot gry politycznej.<\/p>\n
\u00a0\u00a0 Silnej w\u0142adzy centralnej brakowa\u0142o tak\u017ce w Rzeszy Niemieckiej. Po \u015bmierci Fryderyka II ten organizm pa\u0144stwowy os\u0142ab\u0142 na tyle, \u017ce chocia\u017c tron nie sta\u0142 pusty, m\u00f3wiono o Wielkim Bezkr\u00f3lewiu. O w\u0142adz\u0119 toczy\u0142o bezpardonow\u0105 walk\u0119 kilka ambitnych dynastii: Wittelsbachowie, Luksemburgowie i Habsburgowie. Ostatecznie zwyci\u0119\u017cyli ci ostatni, sytuacja w Rzeszy wci\u0105\u017c jednak by\u0142a daleka od stabilizacji. Wskutek os\u0142abienia autorytetu papiestwa niemieccy w\u0142adcy, rz\u0105dz\u0105cy wszak pa\u0144stwem nazywanym \u015awi\u0119tym Cesarstwem Rzymskim, uwa\u017cali za sw\u00f3j obowi\u0105zek gorliwe zwalczanie herezji. Z kolei lokalni ksi\u0105\u017c\u0119ta ch\u0119tnie u\u017cywali wolno\u015bci wyznania jako pretekstu pozwalaj\u0105cego na uniezale\u017cnienie si\u0119 od w\u0142adzy cesarskiej. W XVI wieku ta sprzeczno\u015b\u0107 interes\u00f3w mia\u0142a sta\u0107 si\u0119 jedn\u0105 z przyczyn niemieckich wojen religijnych.<\/p>\n
\u00a0\u00a0 Podczas gdy Rzesza rozdzierana by\u0142a przez konflikty wewn\u0119trzne, jej s\u0105siedzi si\u0119 jednoczyli. W XIV wieku Ma\u0142gorzata Du\u0144ska doprowadzi\u0142a do zawarcia tak zwanej unii kalmarskiej. Zwi\u0105zek Norwegii, Szwecji i Danii przetrwa\u0142 ponad sto lat, ta ostatnia sta\u0142a si\u0119 jednak ostatecznie przyczyn\u0105 zerwania unii. Szwedzi czuli, \u017ce nie s\u0105 traktowani jako r\u00f3wnorz\u0119dni partnerzy Du\u0144czyk\u00f3w. D\u0142u\u017cszy by\u0142 \u017cywot innej unii personalnej, \u0142\u0105cz\u0105cej Polsk\u0119 i Litw\u0119. Potencja\u0142 p\u00f3\u017ano\u015bredniowiecznej Polski, cho\u0107 w du\u017cej mierze niewykorzystany przez jej w\u0142adc\u00f3w, by\u0142 jednak olbrzymi. Okres rozkwitu prze\u017cywa\u0142y te\u017c W\u0119gry, swoje pi\u0119\u0107 minut mieli Czesi, do podboju Europy zacz\u0119\u0142a si\u0119 szykowa\u0107 Turcja. Koniec \u015bredniowiecza dla niejednego w\u0142adcy oznacza\u0142 wi\u0119c pocz\u0105tek walki o wielk\u0105 stawk\u0119, zw\u0142aszcza \u017ce sukces jednego rosn\u0105cego w si\u0142\u0119 kraju mo\u017cna by\u0142o przypiecz\u0119towa\u0107 tylko kl\u0119sk\u0105 innego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"